Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 31

Devanagari script

इन्द्र उवाच । अहमागत्य नित्यं त्वां स्वर्गाद्वृषभवाहन । अत्रस्थं पूजयिष्यामि पास्यामि च तथोदकम्

Transliteration

indra uvāca | ahamāgatya nityaṃ tvāṃ svargādvṛṣabhavāhana | atrasthaṃ pūjayiṣyāmi pāsyāmi ca tathodakam

Translation

ఇంద్రుడు పలికెను—హే వృషభధ్వజ ప్రభూ! నేను స్వర్గం నుండి ప్రతిదినం ఇక్కడికి వచ్చి, ఈ స్థలంలో నివసిస్తున్న నిన్ను పూజించి, ఈ పవిత్ర జలమును కూడా పానము చేస్తాను।

Word by Word

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तम-पुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• आगत्य: having come
• आगत्य: Kriya-visheṣaṇa (Adverbial to main action)
• Type: Verb
• Root: आ-गम् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय-भाव (Gerund/Absolutive), पूर्वकाले कृत्य (having done)

• नित्यम्: always
• नित्यम्: Kriya-visheṣaṇa (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: नित्य (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (क्रियाविशेषण/adverb)

• त्वाम्: you
• त्वाम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: मध्यम-पुरुष-सर्वनाम, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन

• स्वर्गात्: from heaven
• स्वर्गात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: स्वर्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन

• वृषभवाहन: O bull-bannered/one whose vehicle is a bull
• वृषभवाहन: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: वृषभ (प्रातिपदिक) + वाहन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (Vocative/Nominative form used in address), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (वृषभस्य वाहनम्)

• अत्रस्थम्: situated here
• अत्रस्थम्: Karman (Object-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अत्र (अव्यय) + स्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; अव्ययीभाव-समासार्थक (अत्र स्थितः) विशेषण

• पूजयिष्यामि: I will worship
• पूजयिष्यामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), उत्तम-पुरुष (1st person), एकवचन

• पास्यामि: I will drink
• पास्यामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पा (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), उत्तम-पुरुष (1st person), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चय/Conjunction)

• तथा: thus/also
• तथा: Kriya-visheṣaṇa (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय (क्रियाविशेषण/adverb)

• उदकम्: water
• उदकम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: उदक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन

Speaker

Indra

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra (name being established in the surrounding verses)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Vṛṣabhavāhana (Śiva)

Visual Art Cues

Scene: Indra descends from Svarga, hands folded, approaching Śiva (Vṛṣabhavāhana) abiding at the tīrtha; attendants hold kalaśas; Indra receives/drinks sacred water after worship.

Characters & Entities

• Indra
• Śiva (Vṛṣabhavāhana)
• Svarga (heaven)
• Tīrtha-water

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even the king of gods seeks steady daily devotion; regular worship (nitya-pūjā) is portrayed as the backbone of spiritual strength.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The place where Śiva abides in this narrative—identified in the adhyāya with Kedāra and its sacred water.

What ritualistic prescription is mentioned?

A vow of daily pilgrimage-like attendance: worship of Śiva at the site and drinking the tīrtha-water.