Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 16
Devanagari script
रेवत्युवाच । येयं दुष्टतमा काचिद्दृश्यते दुष्टतापसी । अस्या जातो विकारोऽयं ममास्ये नागसत्तमाः
Transliteration
revatyuvāca | yeyaṃ duṣṭatamā kāciddṛśyate duṣṭatāpasī | asyā jāto vikāro'yaṃ mamāsye nāgasattamāḥ
Translation
రేవతి పలికెను: "ఓ నాగశ్రేష్ఠులారా! ఇక్కడ కనిపిస్తున్న ఈ దుష్ట తపస్విని కారణంగానే నా ముఖంపై ఈ వికారం కలిగింది."
Word by Word
रेवतीRevatī
रेवती:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootरेवती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (perfect); प्रथमपुरुष; एकवचन; परस्मैपदम्
याwho/which
या:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)
इयम्this (woman)
इयम्:
Karta (Subject apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
दुष्टतमाmost wicked
दुष्टतमा:
Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootदुष्ट (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; तमप्-प्रत्ययान्त (superlative)
काचित्some (woman)
काचित्:
Karta (Subject apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootक (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; अनिश्चित (indefinite: some)
दृश्यतेis seen/appears
दृश्यते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलट्-लकार (present); प्रथमपुरुष; एकवचन; आत्मनेपदम्; कर्मणि-प्रयोग (passive: is seen/appears)
दुष्ट-तापसीa wicked ascetic woman
दुष्ट-तापसी:
Karta (Subject predicate/कर्तृसम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदुष्ट (प्रातिपदिक) + तापसी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; कर्मधारयः (दुष्टा तापसी)
अस्याःof her
अस्याः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; षष्ठी-विभक्ति; एकवचन
जातःarisen/occurred
जातः:
Karta (Predicate with vikāraḥ/कर्तृसम्बन्ध)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past participle); पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
विकारःchange/disorder
विकारः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविकार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
अयम्this
अयम्:
Karta (Subject apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
ममmy
मम:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति; एकवचन
आस्येin (my) mouth/face
आस्ये:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootआस्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति; एकवचन
नाग-सत्तमाःO best of nāgas
नाग-सत्तमाः:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनाग (प्रातिपदिक) + सत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सम्बोधन-विभक्ति; बहुवचन; तत्पुरुषः (नागानां सत्तमाः)
Speaker
Revatī
Tirtha Mahatmya
Type: kshetra
Skanda Dialogue
Listener: Nāgas (addressed as nāga-sattamāḥ)
Visual Art Cues
Scene: Revatī, still afflicted, points or gestures toward a nearby ascetic woman with harsh aura; the nāgas listen intently, faces stern and protective.
Characters & Entities
R
RevatīN
NāgasW
Wicked female ascetic (duṣṭa-tāpasī)FAQs
Outer signs (affliction) are linked to moral conflict; even ascetic appearance does not guarantee purity of intent.
Not specified in this shloka; it remains within the chapter’s tīrtha-māhātmya framework.
None.