Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 21

Devanagari script

तेषु स्नानं जपं कृत्वा तथैव पितृतर्पणम् । प्राणयात्रां पुनश्चक्रुस्तत्रागत्य स्व आश्रमे

Transliteration

teṣu snānaṃ japaṃ kṛtvā tathaiva pitṛtarpaṇam | prāṇayātrāṃ punaścakrustatrāgatya sva āśrame

Translation

ఆ తీర్థాలలో స్నానం, జపం మరియు పితృతర్పణం చేసి, అక్కడి నుండి వచ్చి తమ తమ ఆశ్రమాలలో మళ్లీ జీవనయాత్రను కొనసాగించారు.

Word by Word

• तेषु: in those (places)
• तेषु: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन; सर्वनाम

• स्नानम्: bathing
• स्नानम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्नान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• जपम्: recitation (japa)
• जपम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: जप (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• कृत्वा: having done
• कृत्वा: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund/क्त्वान्त); धातु: कृ (करणे)

• तथा: thus
• तथा: Adhikarana (Manner/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक (thus)

• एव: indeed, just
• एव: Sambandha (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (emphatic particle)

• पितृतर्पणम्: offering to the ancestors (tarpana)
• पितृतर्पणम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक) + तर्पण (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (पितॄणां तर्पणम्); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• प्राणयात्राम्: maintenance of life, livelihood
• प्राणयात्राम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्राण (प्रातिपदिक) + यात्रा (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (प्राणानां यात्रा); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• पुनः: again
• पुनः: Adhikarana (Manner/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्यय; पुनरावृत्तिवाचक (again)

• चक्रुः: they did, they performed
• चक्रुः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, बहुवचन; धातु: कृ (करणे)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक (there)

• आगत्य: having come
• आगत्य: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ + गम् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); धातु: गम् (गत्यर्थे), उपसर्ग: आ

• स्व: own
• स्व: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्व (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय/सर्वनामसदृश विशेषण; अत्र ‘स्व’ = स्वकीय (own) — ‘आश्रमे’ इत्यस्य विशेषण

• आश्रमे: in the hermitage
• आश्रमे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: आश्रम (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन

Speaker

Narrator

Tirtha Mahatmya

Type: ghat

Visual Art Cues

Scene: Sages at a river-ghāṭa: bathing at dawn, seated on kuśa grass performing japa with mālā, then offering water with sesame for pitṛs; afterward they walk back toward a forest hermitage.

Characters & Entities

• Pitṛs
• Āśrama

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A complete tīrtha-visit integrates purification (snāna), inner discipline (japa), and ancestral duty (pitṛ-tarpaṇa).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse refers to the tīrthas they visited without naming a single location.

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna (sacred bathing), japa (mantra repetition), and pitṛ-tarpaṇa (libations to ancestors).