Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 24

Devanagari script

एतेषां सर्वगोत्राणामानेष्यति च शंकरः । यद्गोत्रं क्षेत्रसंयुक्तं यच्चान्यद्वा भविष्यति

Transliteration

eteṣāṃ sarvagotrāṇāmāneṣyati ca śaṃkaraḥ | yadgotraṃ kṣetrasaṃyuktaṃ yaccānyadvā bhaviṣyati

Translation

ఈ సమస్త గోత్రాలను శంకరుడు సమీకరించి తెచ్చును—క్షేత్రంతో సంయుక్తమైన గోత్రమేదైనా, మరేదైనా భవిష్యత్తులో కలుగునదైనా।

Word by Word

• एतेषाम्: of these
• एतेषाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), बहुवचन; सर्वनाम

• सर्वगोत्राणाम्: of all the lineages
• सर्वगोत्राणाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सर्व + गोत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; कर्मधारय-समासः (सर्वाणि गोत्राणि)

• आनेष्यति: will bring
• आनेष्यति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ + नी (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• शंकरः: Śaṅkara (Śiva)
• शंकरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शंकर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• यत्: which
• यत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम (relative)

• गोत्रम्: lineage
• गोत्रम्: Karma/Topic (Object or topic/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गोत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• क्षेत्रसंयुक्तम्: connected with a kṣetra
• क्षेत्रसंयुक्तम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: क्षेत्र + संयुक्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष-समासः (क्षेत्रेण संयुक्तम्)

• यत्: and which
• यत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• अन्यत्: other
• अन्यत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• वा: or
• वा: Sambandha (Alternative marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्प-अव्यय (disjunctive particle: ‘or’)

• भविष्यति: will be/will occur
• भविष्यति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Resident brāhmaṇas (within Sūta’s narration; deduced)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Śaṅkara stands as a cosmic registrar, drawing streams of light from different gotras toward a central kṣetra; each stream bears a sigil, merging near the liṅga—symbolizing kṣetra-saṃyoga.

Characters & Entities

• Śaṅkara (Śiva)
• gotra
• kṣetra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śiva’s sovereignty extends over sacred places and their communities; divine agency can unify and re-order human lineages around dharma.

Which specific holy site (Tīrtha) is glorified here?

The verse continues the praise of the adhyāya’s principal kṣetra, portraying it as a hub where kṣetra-linked gotras converge by Śiva’s will.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct rite; it declares Śaṅkara’s role in bringing together kṣetra-associated groups, supporting the forthcoming austerity and worship.