Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 19

Devanagari script

कुश उवाच । प्रसादः क्रियतां विप्रा न मया ज्ञातमीदृशम् । राक्षसेभ्यः समुत्पन्नो ब्राह्मणानां पराभवः

Transliteration

kuśa uvāca | prasādaḥ kriyatāṃ viprā na mayā jñātamīdṛśam | rākṣasebhyaḥ samutpanno brāhmaṇānāṃ parābhavaḥ

Translation

కుశుడు అన్నాడు—హే విప్రులారా, ప్రసన్నులవండి; రాక్షసుల నుండే బ్రాహ్మణుల అవమానం పుట్టిందని నాకు తెలియలేదు।

Word by Word

• कुशः: Kusha
• कुशः: Karta (Speaker/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कुश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; वक्ता/कर्ता

• उवाच: said
• उवाच: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

• प्रसादः: favor, grace
• प्रसादः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्रसाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विधेय (predicate/subject)

• क्रियताम्: let (it) be done
• क्रियताम्: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि प्रयोग (passive): ‘let it be done’

• विप्राः: O Brahmins
• विप्राः: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), बहुवचन; संबोधन

• न: not
• न: Nishedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध (negation particle)

• मया: by me
• मया: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया (3rd), एकवचन; करण/कर्तृ (agent in passive sense)

• ज्ञातम्: known
• ज्ञातम्: Kriyā (Predicate participle/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ज्ञा (धातु) (कृदन्त: क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘known’ (with मया = by me)

• ईदृशम्: such (a thing)
• ईदृशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: ईदृश (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (ज्ञातम् इदृशम्)

• राक्षसेभ्यः: from the demons
• राक्षसेभ्यः: Apādāna (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: राक्षस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), बहुवचन; अपादान (source)

• समुत्पन्नः: arisen, produced
• समुत्पन्नः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम्-उत्-पद् (धातु) (कृदन्त: क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (पराभवः)

• ब्राह्मणानाम्: of the Brahmins
• ब्राह्मणानाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन; सम्बन्ध

• पराभवः: defeat, humiliation
• पराभवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पराभव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्तृ/विषय (subject)

Speaker

Kuśa

Skanda Dialogue

Listener: Vipras (brāhmaṇas)

Visual Art Cues

Scene: Kuśa, hands folded, stands before a group of austere vipras; his face shows remorse and astonishment as he speaks of the rākṣasa-born affront to brāhmaṇas.

Characters & Entities

• Kuśa
• vipra
• brāhmaṇa
• rākṣasa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Humility before the righteous and readiness to correct ignorance are essential steps in restoring dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not specified in this verse; it is part of the surrounding tīrtha-māhātmya narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite is stated; the act implied is seeking prasāda (forgiveness/blessing) from vipras.