Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 34

Devanagari script

कदाचिद्राघवश्रेष्ठ निशीथेऽहं समुत्थितः । पश्यामि व्योममार्गेण प्रद्योतं भास्करोपमम्

Transliteration

kadācidrāghavaśreṣṭha niśīthe'haṃ samutthitaḥ | paśyāmi vyomamārgeṇa pradyotaṃ bhāskaropamam

Translation

ఒకసారి, ఓ రాఘవశ్రేష్ఠ, అర్ధరాత్రి నేను లేచితిని. అప్పుడు ఆకాశమార్గమున సూర్యసమ ప్రకాశమై కదులుచున్న జ్యోతిని చూచితిని.

Word by Word

• कदाचित्: once, at some time
• कदाचित्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: कदाचित् (अव्यय)
• Form: अव्यय, कालवाचक-क्रियाविशेषण (temporal adverb)

• राघवश्रेष्ठ: O best of the Raghus
• राघवश्रेष्ठ: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राघव + श्रेष्ठ (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (राघवस्य श्रेष्ठः)

• निशीथे: at midnight
• निशीथे: Adhikarana (Time-location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: निशीथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन

• समुत्थितः: having risen, arose
• समुत्थितः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: उत्-स्था (धातु) → उत्थित (कृदन्त, क्त/PPP)
• Form: कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपसर्ग: सम्+उत्; कर्तरि-भाव (active sense)

• पश्यामि: I see
• पश्यामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पश्/दृश् (धातु; √पश्य)
• Form: लट् (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन, परस्मैपद

• व्योममार्गेण: through the sky-path
• व्योममार्गेण: Karana (Instrument/means/करण)
• Type: Noun
• Root: व्योम + मार्ग (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (व्योम्नः मार्गः)

• प्रद्योतम्: a bright light, radiance
• प्रद्योतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रद्योत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन

• भास्करोपमम्: sun-like
• भास्करोपमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भास्कर + उपम (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; उपमान-तत्पुरुष (भास्करस्य उपमः = like the sun)

Speaker

Agastya

Tirtha Mahatmya

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Rāghava-śreṣṭha (Raghu-line prince/king)

Visual Art Cues

Scene: A lone observer rises at midnight on a riverbank; above, a sun-like orb of light glides along the sky-road, reflecting on dark water.

Characters & Entities

• Agastya
• Rāma
• Bhāskara (Sun)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

In tīrtha-kathā, divine radiance signifies the nearness of higher worlds; the sacred place becomes a meeting-point of heaven and earth.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Devadeva-created taḍāga near Agastya’s āśrama; the celestial sign is part of its māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

None stated; it narrates the onset of a miraculous event.