Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 11
Devanagari script
परं तेन विधिस्तेषांकृतो यस्तं महीपते । शृणुष्वाऽवहितो भूत्वा वदंत्या मम सांप्रतम्
Transliteration
paraṃ tena vidhisteṣāṃkṛto yastaṃ mahīpate | śṛṇuṣvā'vahito bhūtvā vadaṃtyā mama sāṃpratam
Translation
కానీ హే మహీపతే, వాటి విషయమై ఆయన ఒక ప్రత్యేక విధిని కూడా నియమించాడు. ఇప్పుడు జాగ్రత్తగా వినుము; నేను చెప్పుచున్నదాన్ని శ్రద్ధతో గ్రహించుము.
Word by Word
परम्however, further
परम्:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (adverbial use: 'however/further')
तेनby that, by him
तेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; सर्वनाम
विधिःrule, ordinance
विधिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
तेषाम्of them
तेषाम्:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; सर्वनाम
कृतःwas made
कृतः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (Past Passive Participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
यःwhich
यः:
Sambandha (Relative/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सम्बन्धक-सर्वनाम
तम्that
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; सर्वनाम
महीपतेO lord of the earth
महीपते:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहीपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (महीपतेः पति:)
शृणुष्वlisten
शृणुष्व:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; आत्मनेपद
अवहितःattentive
अवहितः:
Karta-visheshana (Qualifier of subject/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootअवहित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
Kriya (Prior action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त (Gerund/Absolutive), पूर्वकालिक क्रिया
वदन्त्याःof (me) speaking
वदन्त्याः:
Shashthi-sambandha (Genitive: 'of me speaking')
TypeVerb
Rootवद् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (Present active participle), स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
ममmy
मम:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
साम्प्रतम्now, at present
साम्प्रतम्:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसाम्प्रत (प्रातिपदिक)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
Speaker
Mṛgī (the doe)
Visual Art Cues
Scene: The doe adopts a teacher’s posture; the king lowers his bow slightly, hands in attentive stance; the forest becomes still, signaling a shift from hunt to instruction.
Characters & Entities
M
mahīpati (king)FAQs
Dharma is structured by vidhi (rules); righteousness lies in respecting limits, not merely citing entitlement.
No specific tīrtha is named in this verse.
A ‘vidhi’ is announced; its content follows in the next verse.