Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 8
Devanagari script
गांधर्वस्या वसाने तु लब्धसंज्ञो हरिः सुरान् । पप्रच्छ त्वरितेनवै क्व गतो हि महातपाः
Transliteration
gāṃdharvasyā vasāne tu labdhasaṃjño hariḥ surān | papraccha tvaritenavai kva gato hi mahātapāḥ
Translation
గంధర్వగానం ముగియగానే హరి (ఇంద్రుడు) స్పృహ పొందీ, త్వరగా దేవతలను అడిగెను—“ఆ మహాతపస్వి ఎక్కడికి వెళ్లాడు?”
Word by Word
गान्धर्वस्यof the gandharva (state/episode)
गान्धर्वस्य:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootगान्धर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; Genitive, Singular
अवसानेat the end
अवसाने:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअवसान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; Neuter, Locative, Singular
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/विशेषार्थक (particle)
लब्धसंज्ञःhaving regained consciousness
लब्धसंज्ञः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootलब्ध + संज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; √लभ् + क्त = लब्ध; ‘संज्ञा’ (consciousness) इति कर्मधारय/तत्पुरुषार्थः ‘संज्ञां लब्धः’; Masculine, Nominative, Singular
हरिःHari (Indra/Vishnu epithet; here Indra)
हरिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Masculine, Nominative, Singular
सुरान्the gods
सुरान्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; Masculine, Accusative, Plural
पप्रच्छasked
पप्रच्छ:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-√पृच्छ् (धातु)
Formलिट्-लकार (परोक्षभूत/परिपूर्ण), प्रथमपुरुष, एकवचन; Perfect, 3rd person, Singular
त्वरितेनquickly, in haste
त्वरितेन:
Karana (Instrument/Means/करण)
TypeNoun
Rootत्वरित (कृदन्त; √त्वर् (धातु) + क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; करण/रीतिवाचक; Neuter, Instrumental, Singular
एवindeed
एव:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (particle of emphasis)
क्वwhere?
क्व:
Kriya-viseshana (Interrogative adverb)
TypeIndeclinable
Rootक्व (अव्यय)
Formअव्यय; प्रश्नवाचक-अव्यय (interrogative adverb)
गतःgone
गतः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√गम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (महातपाः)
हिindeed/for
हि:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; हेत्वर्थ/निश्चयार्थक (particle)
महातपाःthe great ascetic (Bṛhaspati)
महातपाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहातपस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; महा + तपस् (कर्मधारयः: ‘महान् तपः यस्य/महत्तपः’); Masculine, Nominative, Singular
Speaker
Lomāśa
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Kedāra (Kedārakṣetra)
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: Gandharvas finish a musical performance; Indra’s expression shifts from intoxicated delight to alarm; he rises abruptly, questioning the assembled gods as instruments still vibrate in the air.
Characters & Entities
I
Indra (Hari)D
DevasB
Bṛhaspati (mahātapāḥ)G
Gandharvas (music implied)FAQs
Distraction and pride can dull awareness; realization often comes only after loss, prompting urgent seeking of guidance.
No tirtha is identified; the verse continues the celestial narrative thread within Kedārakhaṇḍa.
None.