Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 94

Devanagari script

हे देवाः श्रूयतां वाक्यं प्रस्तावसदृशं महत् । शैलादिं च पुरस्कृत्य सर्वे यूयं त्वरान्विताः । अवतारान्प्रकुर्वन्तु वानरीं तनुमाश्रिताः

Transliteration

he devāḥ śrūyatāṃ vākyaṃ prastāvasadṛśaṃ mahat | śailādiṃ ca puraskṛtya sarve yūyaṃ tvarānvitāḥ | avatārānprakurvantu vānarīṃ tanumāśritāḥ

Translation

హే దేవతలారా, సందర్భానుగుణమైన ఈ మహావాక్యాన్ని వినండి. శైలాది వారిని ముందుంచి, మీరందరూ తక్షణమే వానరదేహాన్ని ఆశ్రయించి అవతారాలను ప్రదర్శించండి।

Word by Word

• हे: O!
• हे: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Indeclinable
• Root: he (अव्यय)
• Form: सम्बोधन-निपात (vocative particle)

• देवाः: gods
• देवाः: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: deva (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन

• श्रूयताम्: let it be heard
• श्रूयताम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: śru (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), कर्मणि-प्रयोग (passive), प्रथम-पुरुष, बहुवचन

• वाक्यम्: statement/words
• वाक्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: vākya (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन

• प्रस्ताव-सदृशम्: befitting the occasion
• प्रस्ताव-सदृशम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: prastāva + sadṛśa (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying वाक्यम्)

• महत्: great
• महत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: mahat (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying वाक्यम्)

• शैल-आदिम्: the mountain and others (as foremost)
• शैल-आदिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: śaila + ādi (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ca (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• पुरस्कृत्य: having placed in front / having honored
• पुरस्कृत्य: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: puraskṛ (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund), पूर्वकाले (having done previously)

• सर्वे: all
• सर्वे: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: sarva (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• यूयम्: you (all)
• यूयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: yūṣmad (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
• Form: उत्तम-पुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• त्वरा-अन्विताः: endowed with haste
• त्वरा-अन्विताः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: tvarā + anvita (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (qualifying यूयम्/सर्वे)

• अवतारान्: incarnations/descents
• अवतारान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: avatāra (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• प्रकुर्वन्तु: let them undertake/perform
• प्रकुर्वन्तु: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: pra + kṛ (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, बहुवचन

• वानरीम्: monkey-like (female-form adjective)
• वानरीम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: vānarī (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying तनुम्)

• तनुम्: body/form
• तनुम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: tanu (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• आश्रिताः: having taken refuge in / having assumed
• आश्रिताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: ā + śri (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्तरि-प्रयोगार्थे (used adjectivally of the subject)

Speaker

Vāsudeva

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra/Kedārakṣetra (narrative setting)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Assembly of sages/pilgrims (frame audience)

Visual Art Cues

Scene: A celestial assembly where a commanding deity instructs the devas to take vānarī forms, with Śaila and other leaders foregrounded; sense of haste and resolve.

Characters & Entities

• Vāsudeva
• Devas
• Śaila (as named in verse)
• Vānara (monkey-kind)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma is upheld through coordinated divine effort; even gods accept humble forms to serve a righteous purpose.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not directly; the verse is part of Kedārakhaṇḍa’s narrative flow rather than a tīrtha-phalāśruti.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a strategic command (ājñā) about taking forms to accomplish a cosmic task.