Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 80

Devanagari script

त्वरीरेनैव ते सर्वे ऊचुर्वैवस्वतं यमम् । अत्रागतो महाभाग इंद्रसेनोऽमितद्युतिः । नाम्नाः प्रवर्त्तको नित्यं रुद्रस्य च महात्मनः

Transliteration

tvarīrenaiva te sarve ūcurvaivasvataṃ yamam | atrāgato mahābhāga iṃdraseno'mitadyutiḥ | nāmnāḥ pravarttako nityaṃ rudrasya ca mahātmanaḥ

Translation

అప్పుడు వారు అందరూ త్వరగా వైవస్వత యమునితో పలికిరి—“హే మహాభాగ, అమిత తేజస్సుగల ఇంద్రసేన ఇక్కడికి వచ్చెను; అతడు నిత్యము మహాత్ముడైన రుద్రుని నామాన్ని ప్రవర్తింపజేయువాడు।”

Word by Word

• त्वरीरेण: quickly
• त्वरीरेण: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: त्वरित (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-प्रयोगः/क्रियाविशेषणत्वेन तृतीया-रूपम् (instrumental used adverbially: quickly/in haste)

• एव: indeed
• एव: Nipata (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक-अव्ययम् (particle: indeed/just)

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम् (nominative plural, masc.)

• सर्वे: all
• सर्वे: Karta (Qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; ते इत्यस्य विशेषणम् (nominative plural, masc.)

• ऊचुः: said
• ऊचुः: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (परस्मैपदम्), प्रथमपुरुषः, बहुवचनम् (perfect, 3rd person pl.)

• वैवस्वतम्: Vaivasvata (son of Vivasvat)
• वैवस्वतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: वैवस्वत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; यमम् इत्यस्य विशेषणम् (accusative singular, masc.)

• यमम्: Yama
• यमम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया एकवचनम् (accusative singular, masc.)

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Place/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्ययम् (adverb: here)

• आगतः: has come
• आगतः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ + गम् (धातु) → आगत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्तः (क्त-प्रत्ययः) पुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; क्रियार्थे (PPP used predicatively)

• महाभाग: O fortunate one
• महाभाग: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महाभाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे सम्बोधन-प्रथमा एकवचनम्; कर्मधारयः (महान् भागः यस्य) (vocative singular, masc.)

• इन्द्रसेनः: Indrasena
• इन्द्रसेनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इन्द्रसेन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम् (nominative singular, masc.)

• अमितद्युतिः: of immeasurable splendor
• अमितद्युतिः: Karta (Qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अमित (प्रातिपदिक) + द्युति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; कर्मधारयः (अमिता द्युतिः यस्य) (nominative singular, masc.)

• नाम्ना: by name
• नाम्ना: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे तृतीया एकवचनम् (instrumental singular, neut.)

• प्रवर्तकः: promoter/initiator
• प्रवर्तकः: Karta (Predicate nominative/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्र + वृत् (धातु) → प्रवर्तक (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: ण्वुल्-प्रत्ययान्त-कर्तृवाचक-नाम; पुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम् (agent noun; nominative singular, masc.)

• नित्यम्: always
• नित्यम्: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: नित्य (प्रातिपदिक)
• Form: क्रियाविशेषणत्वेन द्वितीया-एकवचन-रूपेण अव्ययीभूतम् (accusative used adverbially: always)

• रुद्रस्य: of Rudra
• रुद्रस्य: Shashthi-sambandha (Genitive/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: रुद्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे षष्ठी एकवचनम् (genitive singular, masc.)

• च: and
• च: Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम् (and)

• महात्मनः: of the great-souled (one)
• महात्मनः: Shashthi-sambandha (Genitive/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: महात्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे षष्ठी एकवचनम्; रुद्रस्य विशेषणम् (genitive singular, masc.)

Speaker

Śiva-dūtas (messengers of Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Śiva’s emissaries address Yama swiftly, presenting Indrasena—radiant and devoted—as one who constantly sets Rudra’s name in motion; the devotee stands calm under their protection.

Characters & Entities

• Śiva-dūtas
• Yama (Vaivasvata)
• Indrasena
• Rudra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Constant remembrance of Rudra’s name is presented as a decisive spiritual merit, recognized even in Yama’s court.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kedāra’s Shaiva sphere is the implied sanctified setting where Rudra-nāma gains exceptional potency.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicit prescription: continual nāma-smaraṇa/nāma-japa of Rudra (Śiva’s name).