Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 172

Devanagari script

उवाच प्रश्रितो वाक्यं स नंदी विस्मयान्वितः । किरातं स्तोतुकामऽसौ परमेण समाधिना

Transliteration

uvāca praśrito vākyaṃ sa naṃdī vismayānvitaḥ | kirātaṃ stotukāma'sau parameṇa samādhinā

Translation

విస్మయంతో నంది వినయంగా మాటలాడాడు; కిరాతుని స్తుతించాలనే కోరికతో అతని మనస్సు పరమ సమాధిలో స్థిరమైంది.

Word by Word

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Main action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्

• प्रश्रितः: humbly, respectfully disposed
• प्रश्रितः: Karta-visheshana (Qualifier of subject/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्र-श्रि (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; अर्थः—'विनीतः/नम्रः'

• वाक्यम्: a statement, words
• वाक्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd), एकवचन

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम

• नन्दी: Nandin
• नन्दी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नन्दिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; इन्-प्रातिपदिक (नन्दी = नन्दिन्)

• विस्मयान्वितः: filled with wonder
• विस्मयान्वितः: Karta-visheshana (Qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विस्मय (प्रातिपदिक) + अन्वित (√इ/अन्वि धातु, क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (विस्मयेन अन्वितः)

• किरातम्: the Kirāta
• किरातम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: किरात (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• स्तोतुकामः: desiring to praise
• स्तोतुकामः: Karta-visheshana (Qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्तोतु (√स्तु धातु, तुमुन्-प्रत्ययान्त infinitive base) + काम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (स्तोतुम् कामः)

• असौ: that one (he)
• असौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम

• परमेण: with supreme
• परमेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; विशेषण

• समाधिना: concentration, samādhi
• समाधिना: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: समाधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (contextual attribution)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Tapovana (Kedāra-kṣetra)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Nandī, astonished, bows slightly and begins a humble address, eyes fixed on the Kirāta; the atmosphere is quiet, as if the forest itself listens.

Characters & Entities

• Nandī
• Kirāta

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Humility and concentrated reverence are marks of genuine spiritual recognition.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kedāra-kṣetra’s sacred grove setting, where devotion culminates in praise and contemplation.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implied stotra (hymnic praise), though no specific hymn is quoted here.