Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 16

Devanagari script

ब्रह्मोवाच । नमो रुद्राय शांताय ब्रह्मणे परमात्मने । त्वं हि विश्वसृजां स्रष्टा धाता त्वं प्रपितामहः

Transliteration

brahmovāca | namo rudrāya śāṃtāya brahmaṇe paramātmane | tvaṃ hi viśvasṛjāṃ sraṣṭā dhātā tvaṃ prapitāmahaḥ

Translation

బ్రహ్ముడు పలికెను—శాంతస్వరూపుడైన రుద్రునికి, బ్రహ్మకు, పరమాత్మకు నమస్కారం. విశ్వసృష్టికర్తలలోనూ మీరు స్రష్ట; మీరు ధాత, మీరు సమస్తుల ప్రపితామహుడు.

Word by Word

• ब्रह्मा: Brahmā
• ब्रह्मा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; संबोधनकर्ता (speaker)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• नमः: salutation
• नमः: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; नमस्कारार्थक (salutatory particle)

• रुद्राय: to Rudra
• रुद्राय: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: रुद्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन

• शान्ताय: to the peaceful one
• शान्ताय: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शान्त (प्रातिपदिक; विशेषण)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; रुद्रस्य विशेषणम्

• ब्रह्मणे: to Brahman
• ब्रह्मणे: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन

• परमात्मने: to the Supreme Self
• परमात्मने: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: परम + आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (परमः आत्मा)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुषार्थे (2nd person pronoun), प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निश्चय/हेतौ (emphatic/indeed)

• विश्वसृजाम्: of the creators of the universe
• विश्वसृजाम्: Shashthi-Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: विश्व + सृज् (कृदन्त-प्रातिपदिक: सृज्→सृज्/सृज्-कर्तृ)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; ‘विश्वं सृजति’ इति (world-creators)

• स्रष्टा: creator
• स्रष्टा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सृज् (धातु) + तृ (कृदन्त: तृ-प्रत्यय)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्तृवाचक तृन्त् (agent noun)

• धाता: sustainer/ordainer
• धाता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धा (धातु) + तृ (कृदन्त: तृ-प्रत्यय)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्तृवाचक

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• प्रपितामहः: great-grandfather/primeval ancestor
• प्रपितामहः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्र + पितामह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

Speaker

Brahmā

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra (Kedāranātha)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Rudra/Śiva (Mahādeva)

Visual Art Cues

Scene: Brahmā, four-faced and seated on a lotus, offers folded-hands salutations to serene Rudra—radiant, ash-smeared, with matted locks—against a Himalayan sacred backdrop suggestive of Kedāra.

Characters & Entities

• Brahmā
• Rudra/Śiva
• Brahman
• Paramātman

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śiva is praised not only as a deity but as the Supreme Reality (Brahman/Paramātman) behind creation and sustenance.

Which specific holy site (Tīrtha) is glorified here?

Kedārakhaṇḍa provides the sacred-geography frame, but the verse itself is theological praise rather than tīrtha-description.

What ritualistic prescription is mentioned?

Recitation of namaskāra (salutations) and stuti is implied as a devotional act.