Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 137

Devanagari script

आस्थितः स्वगृहे नक्तं दूयमानेन चेतसा । तस्यां रात्र्यां व्यतीतायामाहूय च पुरोधसम्

Transliteration

āsthitaḥ svagṛhe naktaṃ dūyamānena cetasā | tasyāṃ rātryāṃ vyatītāyāmāhūya ca purodhasam

Translation

అతడు రాత్రంతా తన ఇంటిలోనే ఉండెను; దుఃఖంతో అతని మనస్సు మండుచుండెను. ఆ రాత్రి గడిచిన తరువాత పురోహితుని పిలిపించెను.

Word by Word

• आस्थितः: having stayed/remaining
• आस्थितः: Karta (Agent as participial subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: आ-स्था (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; “having stayed/being seated”

• स्वगृहे: in (his) own house
• स्वगृहे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: स्व (प्रातिपदिक) + गृह (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः ‘स्वं गृहं’

• नक्तम्: at night
• नक्तम्: Kala (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: नक्तम् (अव्यय/प्रातिपदिक)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb of time)

• दूयमानेन: by (a) pained
• दूयमानेन: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Verb
• Root: दूय् (धातु)
• Form: शानच्-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कर्मणि/आत्मनेपदी कृदन्त (present participle, passive sense), नपुंसक/पुं?—अत्र ‘चेतसा’ इत्यनेन सह तृतीया एकवचन; “being pained”

• चेतसा: with mind/heart
• चेतसा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: चेतस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• तस्याम्: in that
• तस्याम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; ‘रात्र्याम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• रात्र्याम्: in the night
• रात्र्याम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: रात्रि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• व्यतीतायाम्: when (it) had passed
• व्यतीतायाम्: Adhikarana (Locative absolute/सप्तमी-सम्बन्ध)
• Type: Verb
• Root: वि-अति-इ (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; locative absolute with ‘रात्र्याम्’: “when the night had passed”

• आहूय: having called
• आहूय: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-ह्वा (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund), “having summoned/called”

• च: and
• च: Sambandha (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)

• पुरोधसम्: the priest
• पुरोधसम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुरोधस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Narrator (within Sūta’s narration to the sages)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A sleepless night: the protagonist stays at home, mind aflame with distress; at dawn he calls the priest, signaling a turn from turmoil to consultation.

Characters & Entities

• Nandin
• Purohita

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Inner agitation is resolved by turning toward dharmic counsel and timely worship rather than despair.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The narrative leads toward the Kedāra Śivālaya, the sacred focal point of the passage.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicit preparation for morning temple worship; no specific upacāra is listed in this verse.