Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 123

Devanagari script

शिवालयं ददर्शाग्रे अनेकाश्चर्यमंडितम् । दृष्टं सुपूजितं लिंगं नानारत्नैः पृथक्पृथक्

Transliteration

śivālayaṃ dadarśāgre anekāścaryamaṃḍitam | dṛṣṭaṃ supūjitaṃ liṃgaṃ nānāratnaiḥ pṛthakpṛthak

Translation

అతడు ముందుగా అనేక ఆశ్చర్యాలతో అలంకరించబడిన శివాలయాన్ని చూచెను. అక్కడ నానా రత్నాలతో విడివిడిగా శోభింపజేసి, సుపూజితమైన లింగాన్ని దర్శించాడు.

Word by Word

• शिवालयम्: Shiva-temple
• शिवालयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक) + आलय (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (शिवस्य आलयः)

• ददर्श: saw
• ददर्श: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (परोक्षभूत/परिपूर्णभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• अग्रे: in front
• अग्रे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अग्र (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् (सप्तमी-एकवचन-रूपेण) क्रियाविशेषण; देशवाचक (in front/ahead)

• अनेक: many
• अनेक: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अनेक (प्रातिपदिक)
• Form: विशेषण; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (मण्डितम् इत्यस्य विशेषण)

• आश्चर्य: wonders
• आश्चर्य: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: आश्चर्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; समासाङ्ग (मण्डितम् इत्यत्र उपपद)

• मण्डितम्: adorned
• मण्डितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मण्ड् (धातु) → मण्डित (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (शिवालयम् इत्यस्य विशेषण)

• दृष्टम्: seen/visible
• दृष्टम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दृश् (धातु) → दृष्ट (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (लिङ्गम् इत्यस्य विशेषण)

• सुपूजितम्: well-worshipped
• सुपूजितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु (उपसर्ग/अव्यय) + पूजित (कृदन्त, क्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; उपसर्ग-युक्त (well-worshipped)

• लिङ्गम्: (Shiva-)linga
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• नानारत्नैः: with various gems
• नानारत्नैः: Karana (Instrument/Means/करण)
• Type: Noun
• Root: नाना (अव्यय) + रत्न (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन; कर्मधारय (नानाविधानि रत्नानि)

• पृथक्पृथक्: separately
• पृथक्पृथक्: Visheshana (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पृथक् (अव्यय)
• Form: अव्यय; पुनरुक्त-अव्यय, क्रियाविशेषण (separately, one by one)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāreśvara/Śiva in Kedāra-kṣetra (temple revelation)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The man looks ahead and suddenly beholds a wondrous Śiva-temple; inside, a liṅga shines, richly worshipped and adorned with many distinct jewels.

Characters & Entities

• Śivālaya (Śiva temple)
• Śiva-liṅga
• Kirāta (hunter)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Darśana of a well-worshipped liṅga in a sanctified temple setting awakens awe (āścarya) and opens the heart to devotion.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Śiva-temple and liṅga-shrine in Kedāra, central to the Kedārakhaṇḍa’s praise of the kṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implied temple worship (pūjā) and adornment (ālaṅkāra) of the liṅga with various jewels.