Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 93

Devanagari script

पार्वत्युवाच । चापल्याच्च न वक्त्व्यं ब्रह्मपुत्र नमोस्तु ते तव भीतास्मि भद्रं ते देवर्षे मौनमावह

Transliteration

pārvatyuvāca | cāpalyācca na vaktvyaṃ brahmaputra namostu te tava bhītāsmi bhadraṃ te devarṣe maunamāvaha

Translation

పార్వతి పలికెను—ఓ బ్రహ్మపుత్రా, చాపల్యంతో ఇలా పలకరాదు; నీకు నమస్కారం. ఓ దేవర్షీ, నీ మాటలతో నేను భయపడుతున్నాను; నీకు మంగళం కలుగుగాక—మౌనం వహించు.

Word by Word

• पार्वती: Pārvatī
• पार्वती: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पार्वती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन

• चापल्यात्: from fickleness/impulsiveness
• चापल्यात्: Hetu/Apādāna (Cause/Source/हेतु/अपादान)
• Type: Noun
• Root: चापल्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)

• न: not
• न: Pratiṣedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय (negation particle)

• वक्तव्यम्: to be spoken / should be said
• वक्तव्यम्: Kriya (Obligation/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु) + तव्यत् (कृत्-प्रत्यय)
• Form: तव्यत्-कृत्य (gerundive/obligative), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विधेय (predicate)

• ब्रह्मपुत्र: O son of Brahmā
• ब्रह्मपुत्र: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष: ब्रह्मणः पुत्रः); पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (8th/Vocative), एकवचन

• नमः: salutation
• नमः: Kriya (Salutation/क्रिया)
• Type: Noun
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाववत् प्रयोग; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (नमः-प्रयोग)

• अस्तु: let it be
• अस्तु: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative/benedictive sense), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन

• ते: to you
• ते: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी-विभक्ति (Genitive/Dative), एकवचन; अत्र चतुर्थी (to you)

• तव: of you
• तव: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन

• भीता: afraid
• भीता: Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भी (धातु) + क्त (कृत्) → भीत (प्रातिपदिक)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past passive participle); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तृ-विशेषण

• अस्मि: I am
• अस्मि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), उत्तम-पुरुष (1st person), एकवचन

• भद्रम्: welfare / auspiciousness
• भद्रम्: Kriya (Benediction/क्रिया)
• Type: Noun
• Root: भद्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; आशीर्वादार्थक प्रयोग

• ते: for you
• ते: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी-विभक्ति (4th/Dative), एकवचन

• देवर्षे: O divine sage
• देवर्षे: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक) + ऋषि (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (कर्मधारयवत्/विशेषणपूर्वपद: देवः ऋषिः); पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

• मौनम्: silence
• मौनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मौन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन

• आवह: bring/assume
• आवह: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ + वह् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Pārvatī

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Nārada (Brahma-putra)

Visual Art Cues

Scene: Pārvatī, poised yet uneasy, addresses Nārada with folded hands, urging him to refrain from rash speech; the atmosphere is tense, with the stillness of a Himalayan shrine setting.

Characters & Entities

• Pārvatī
• Nārada
• Brahmā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma includes disciplined speech; restraint (mauna) is praised when words may inflame pride or conflict.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named in this verse; it occurs within the Kedārakhaṇḍa setting.

What ritualistic prescription is mentioned?

Mauna (vow of silence) is implicitly urged as a spiritual discipline, though not detailed as a formal vrata here.