Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 90

Devanagari script

योऽयं मातामहो मेऽद्य हिमवान्पर्वतोत्तमः । तपस्विनां महाभागः फलदो हि भविष्यति

Transliteration

yo'yaṃ mātāmaho me'dya himavānparvatottamaḥ | tapasvināṃ mahābhāgaḥ phalado hi bhaviṣyati

Translation

ఈ హిమవాన్—పర్వతోత్తముడు—ఈ రోజు నా మాతామహుడు; తపస్వులకు మహాభాగ్యంగా ఆధ్యాత్మిక ఫలాలను ప్రసాదించేవాడిగా అవుతాడు.

Word by Word

• यः: who/which
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)

• अयम्: this
• अयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; निर्देश (demonstrative)

• मातामहः: maternal grandfather
• मातामहः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मातामह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• मे: my/of me
• मे: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सर्वनाम

• अद्य: today/now
• अद्य: Kala (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: अद्य (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb of time: today/now)

• हिमवान्: Himavān (the Himalaya)
• हिमवान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: हिमवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषनाम

• पर्वत-उत्तमः: the best of mountains
• पर्वत-उत्तमः: Karta (Apposition/कर्ता-समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पर्वत (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मधारय (उत्तमः पर्वतः)

• तपस्विनाम्: of ascetics
• तपस्विनाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तपस्विन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन

• महाभागः: greatly fortunate/noble
• महाभागः: Karta (Subject-Qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महाभाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; हिमवान् इति विशेषण

• फलदः: fruit-giving
• फलदः: Karta (Subject-Qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: फलद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; हिमवान् इति विशेषण

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (particle/indeed)

• भविष्यति: will be
• भविष्यति: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Kārttikeya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Himavān (as tapas-kṣetra)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Audience within the narrative; statement about Himavān

Visual Art Cues

Scene: Himavān as a majestic personified mountain-king, offering blessings to ascetics seated in meditation; snow peaks glow like a crown; rivers descend like garlands.

Characters & Entities

• Kārttikeya
• Himavān

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Tapas performed in sanctified geography yields powerful results; the Himalaya is portrayed as a direct benefactor to ascetics.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Himavān (the Himalayan range) as the overarching sacred field of Kedārakhaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite; the verse highlights tapas (austerity) and its fruitfulness in the Himalaya.