Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 16

Devanagari script

गच्छ वा तिष्ठवा भद्रे कस्मात्त्वं हि समागता । अमंगलो हि भर्ता ते अशिवोसौ सुमध्यमे

Transliteration

gaccha vā tiṣṭhavā bhadre kasmāttvaṃ hi samāgatā | amaṃgalo hi bhartā te aśivosau sumadhyame

Translation

“వెళ్లు లేదా ఉండు, ఓ భద్రే—నీవెందుకు ఇక్కడికి వచ్చావు? నీ భర్త అమంగళుడు; అతడు ‘అశివుడు’, ఓ సుమధ్యమే।”

Word by Word

• गच्छ: go
• गच्छ: Kriya (Command/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √गम् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष (2nd), एकवचन; परस्मैपद

• वा: or
• वा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थक अव्यय (disjunctive particle: 'or')

• तिष्ठ: stay/stand
• तिष्ठ: Kriya (Command/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √स्था (धातु)
• Form: लोट्-लकार, मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• वा: or
• वा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थक अव्यय

• भद्रे: O good lady
• भद्रे: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: भद्र (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

• कस्मात्: from what cause?/why?
• कस्मात्: Apadana (Cause/Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन; प्रश्नार्थक

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: मध्यम-पुरुष सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• हि: indeed/for
• हि: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (emphatic/causal particle)

• समागता: have come
• समागता: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्+आ+√गम् (धातु) → समागत (कृदन्त, क्त)
• Form: भूतकृदन्त, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषण

• अमंगलः: inauspicious
• अमंगलः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अ + मङ्गल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात

• भर्ता: husband
• भर्ता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भर्तृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• ते: your
• ते: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: मध्यम-पुरुष सर्वनाम, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन

• अशिवः: unfortunate/not auspicious
• अशिवः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अ + शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• असौ: that man (he)
• असौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: असौ (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• सुमध्यमे: O slender-waisted one
• सुमध्यमे: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सु + मध्यम (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; समासः—सु (उपसर्गसदृश) + मध्यम (waist) = 'सु-मध्यम' (having a fine waist)

Speaker

Dakṣa

Skanda Dialogue

Listener: null

Visual Art Cues

Scene: Dakṣa points dismissively toward Satī, his face hard with contempt, while Satī stands dignified yet wounded; the yajña fire burns between them like a moral boundary.

Characters & Entities

• Dakṣa
• Satī
• Śiva (insulted as 'aśiva')

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Insulting the divine (Śiva-nindā) is a grave adharma that blinds one to true auspiciousness.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific site is praised in this verse; it belongs to the Kedārakhaṇḍa narrative context.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a narrative moment highlighting disrespect and its karmic implications.