Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 40

Devanagari script

तस्य वाक्यं निशम्योचुः सर्वे देवाः सवासवाः । कुमारं च पुरस्कृत्य नारदं चर्षिसत्तमम्

Transliteration

tasya vākyaṃ niśamyocuḥ sarve devāḥ savāsavāḥ | kumāraṃ ca puraskṛtya nāradaṃ carṣisattamam

Translation

అతని మాటలు విని ఇంద్రునితో కూడిన సమస్త దేవతలు ప్రత్యుత్తరం పలికారు—కుమారుని ముందుంచి, ఋషిశ్రేష్ఠుడైన నారదుని కూడా తోడుగా ఉంచి.

Word by Word

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Genitive)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी, एकवचन

• वाक्यम्: speech/statement
• वाक्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन

• निशम्य: having heard
• निशम्य: Kriyā (Pūrvakāla)
• Type: Verb
• Root: नि-√शम्/शम् (धातु; ‘to hear/notice’) + ल्यप्
• Form: ल्यबन्त अव्ययकृदन्त (gerund); पूर्वकालिक (having heard)

• ऊचुः: said
• ऊचुः: Kriyā (Verb)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect); प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• सर्वे: all
• सर्वे: Viśeṣaṇa (Qualifier of देवाः)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (of देवाः)

• देवाः: the gods
• देवाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन

• सवासवाः: together with Indra
• सवासवाः: Viśeṣaṇa (Qualifier of देवाः)
• Type: Adjective
• Root: स (अव्यय/उपसर्गार्थ ‘with’) + वासव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन; अव्ययीभाव-समास (with Vāsava/Indra) विशेषण (of देवाः)

• कुमारम्: Kumāra (Skanda)
• कुमारम्: Karma (Object of पुरस्कृत्य)
• Type: Noun
• Root: कुमार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन

• च: and
• च: Samuccaya (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय

• पुरस्कृत्य: having put in front
• पुरस्कृत्य: Kriyā (Pūrvakāla)
• Type: Verb
• Root: पुरस्-√कृ (धातु) + ल्यप्
• Form: ल्यबन्त अव्ययकृदन्त; पूर्वकालिक (having placed in front/honoured)

• नारदम्: Nārada
• नारदम्: Karma (Object of puraskṛtya, coordinated)
• Type: Noun
• Root: नारद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन

• च: and
• च: Samuccaya (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय

• ऋषिसत्तमम्: best of sages
• ऋषिसत्तमम्: Viśeṣaṇa (Qualifier of नारदम्)
• Type: Adjective
• Root: ऋषि (प्रातिपदिक) + सत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; विशेषण (of नारदम्)

Speaker

Narrator (Sūta/Lomaharṣaṇa), describing the Devas’ response (deduced from Māheśvara-khaṇḍa narrative style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra (Kedāranātha)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and sages (implied)

Visual Art Cues

Scene: The devas rise or gesture in agreement; Kumāra/Skanda is placed at the forefront—youthful, radiant, spear-bearing—while Nārada stands honored nearby; Indra and devas form a supportive arc behind.

Characters & Entities

• Deva
• Indra (Vāsava)
• Kumāra (Skanda)
• Nārada

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma is upheld when the worthy leader is placed first and wise counsel (like Nārada’s) is honoured.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kedāra-khaṇḍa frames the episode within Kedārakṣetra’s sacred landscape, though this verse focuses on divine assembly and leadership.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual is prescribed here.