Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 23

Devanagari script

किं पृच्छसि महाभाग अस्मान्पदपरिच्युतान् । एवमुक्तस्तदा तेन वज्रिणाशंकरात्मजः । प्रहस्येंद्रं प्रति तदा मा भैषीत्यभयं ददौ

Transliteration

kiṃ pṛcchasi mahābhāga asmānpadaparicyutān | evamuktastadā tena vajriṇāśaṃkarātmajaḥ | prahasyeṃdraṃ prati tadā mā bhaiṣītyabhayaṃ dadau

Translation

“మహాభాగ! మేము పదభ్రష్టులమయ్యాము; మమ్మల్ని ఎందుకు ప్రశ్నిస్తున్నావు?” అని వజ్రధారి ఇంద్రుడు చెప్పగా, శంకరాత్మజుడు నవ్వి ఇంద్రునితో—“భయపడకు” అని అభయం ఇచ్చెను।

Word by Word

• किम्: what
• किम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; प्रश्नार्थक

• पृच्छसि: you ask
• पृच्छसि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्रच्छ्/पृच्छ् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• महाभाग: O fortunate one
• महाभाग: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महाभाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative/सम्बोधन), एकवचन; महा + भाग (महान् भागः यस्य/महान् भागः)

• अस्मान्: us
• अस्मान्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तम-पुरुष-सर्वनाम, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• पदपरिच्युतान्: fallen from (our) station
• पदपरिच्युतान्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पद (प्रातिपदिक) + परि + च्युत (च्यु/च्युत् धातु → च्युत, कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; ‘अस्मान्’ इत्यस्य विशेषण; षष्ठी/सप्तमी-भावार्थे तत्पुरुष: पदात् परिच्युताः (fallen from position)

• एवम्: thus
• एवम्: Kriya-Visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner)

• उक्तः: having been addressed/spoken to
• उक्तः: Kriya (Predicative/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु) → उक्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘शंकरात्मजः’ इत्यस्य विशेषण

• तदा: then
• तदा: Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक (temporal adverb)

• तेन: by him (Indra)
• तेन: Kartr (Agent in passive/कर्तृ)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; ‘इन्द्रेण’ इत्यर्थे

• वज्रिणा: by the wielder of the thunderbolt (Indra)
• वज्रिणा: Kartr (Agent in passive/कर्तृ)
• Type: Noun
• Root: वज्रिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; इन्द्रस्य विशेषण

• शंकरात्मजः: Śaṅkara’s son (Kumāra)
• शंकरात्मजः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शंकर (प्रातिपदिक) + आत्मज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (शंकरस्य आत्मजः)

• प्रहस्य: having laughed
• प्रहस्य: Purvakala-Kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: प्र + हस् (धातु) → प्रहस्य (क्त्वा-प्रत्यय, अव्ययभाव)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive): ‘having laughed’

• इन्द्रम्: Indra
• इन्द्रम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• प्रति: towards, to
• प्रति: Sampradana (Recipient marker/सम्प्रदान-सूचक)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रति (अव्यय)
• Form: अव्यय; उपसर्ग/संबन्ध-निपात (towards, to)

• तदा: then
• तदा: Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक

• मा: do not
• मा: Sambandha (Prohibition marker/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: मा (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेधार्थक निपात (prohibitive particle)

• भैषीः: fear
• भैषीः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भी (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद; निषेध ‘मा’ सह (prohibitive)

• इति: thus
• इति: Sambandha (Quotation marker/उद्धरण)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; उद्धरण-निपात (quotative particle)

• अभयम्: fearlessness, assurance
• अभयम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अभय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• ददौ: gave
• ददौ: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating Kārttikeya’s response

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra (contextual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Pilgrim-audience / sages (implied)

Visual Art Cues

Scene: Kumāra laughs softly, smiling at Indra’s anxiety, and grants fearlessness; Indra’s posture shifts from despair to hope.

Characters & Entities

• Indra (Vajrin)
• Śaṅkara’s son (Kārttikeya)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The divine grants abhaya (fearlessness) to those seeking refuge; confidence in dharma replaces panic in crisis.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Kedārakhaṇḍa setting underlies the narration, but this verse focuses on divine assurance rather than a particular pilgrimage spot.

What ritualistic prescription is mentioned?

No ritual act is prescribed.