Adhyaya 26

Verse 1

लोमश उवाच । अथ ते पर्वतश्रेष्ठा मेर्वाद्या जातसंभ्रमाः । ऊचुस्ते चैकपद्येन हिमवंतं महागिरिम्

లోమశుడు పలికెను—అప్పుడు మేరు మొదలైన శ్రేష్ఠ పర్వతులు ఉత్సాహంతో కదిలి, సంక్షేపంగా మహాగిరి హిమవంతునితో పలికిరి.

Verse 2

पर्वता ऊचुः । कन्यादानं क्रियतां चाद्य शैल श्रीमाञ्छम्भुर्भाग्यतस्तेऽद्य लब्धः । हृन्मध्ये वै नात्र कार्यो विमर्शस्तस्मादेषा दीयतामीश्वराय

పర్వతులు పలికిరి—ఓ శైలరాజా! నేడు కన్యాదానం చేయుము. నీ భాగ్యవశాత్ నేడు శ్రీమాన్ శంభువు లభించెను. హృదయంలో ఏ సందేహవిమర్శకూ స్థానం లేదు; కనుక ఈ కన్యను ఈశ్వరునికి సమర్పించుము.

Verse 3

तच्छ्रुत्वा वचनं तेषां सुहृदां वै हिमालयः । सम्यक्संकल्पमकरोद्ब्रह्ममा नोदितस्तदा । इमां कन्यां तुभ्यमहं ददामि परमेश्वर

సుహృదుల వచనము విని హిమాలయుడు బ్రహ్మ ప్రేరణతో దృఢసంకల్పము చేసుకొని పలికెను—ఓ పరమేశ్వరా! ఈ కన్యను నేను నీకు సమర్పించుచున్నాను.

Verse 4

भार्यार्थं प्रतिगृह्णीष्वमंत्रेणानेन दत्तवान् । अस्मै रुद्राय महते देवदवाय शंभव । कन्या दत्ता महेशाय गिरींद्रेण महात्मना

ఈ మంత్రంతో గిరిరాజు పలికెను—“ఇమెను భార్యగా స్వీకరించుము; ఈ కన్య మహారుద్రుడైన దేవదేవ శంభువుకు దత్తమైనది।” ఈ విధంగా మహాత్ముడైన పర్వతాధిపతి కన్యను మహేశ్వరునికి సమర్పించెను।

Verse 5

वेद्यां च बहिरानीतौ दंपतीव कमलेक्षणौ । उपवेशितौ बहिर्वेद्यां पार्वतीपरमेश्वरौ

అనంతరం కమలనేత్రులైన దంపతులవలె పార్వతి-పరమేశ్వరులను వేదిక వెలుపలికి తీసికొని వచ్చి, యజ్ఞవేదిక పక్కన నేలపై కూర్చుండబెట్టిరి।

Verse 6

आचार्येणाथ तत्रैव कश्यपेन महात्मना । आह्वानं हवनार्थाय कृतमग्नेस्तदा द्विजाः

అక్కడే మహాత్ముడైన ఆచార్య కశ్యపుడు హవనార్థం అగ్నిదేవుని ఆహ్వానము చేసెను; ఆ సమయంలో ద్విజులు కూడా సముపస్థితులై యుండిరి।

Verse 7

ब्रह्मा ब्रह्मासनगतो बभूव शिवसन्निधौ । प्रवर्तमाने हवन ऋषयश्च विचक्षणाः

శివసన్నిధిలో బ్రహ్మదేవుడు బ్రహ్మాసనమున అధిష్ఠితుడై యుండెను; హవనం ప్రారంభమగుచుండగా వివేకవంతులైన ఋషులు కూడ సమాగమించిరి।

Verse 8

ऊचुः परस्परं तत्र नानादर्शनवेदिनः । वेदवादरताः केचिदवदन्संमतेन वै

అక్కడ నానాదర్శనవేత్తలు పరస్పరం సంభాషించిరి; కొందరు వేదవాదమున ఆసక్తులై తమ తమ ‘సమ్మత’ ప్రమాణమునుబట్టి వాదించిరి।

Verse 9

एवमेव न चाप्येवमेवमेव न चान्यथा । कार्यमेव न वा कार्यं कार्याकार्यं तथा परे

“అచ్చంగా అలాగే!”—“అలా కాదు!”—“అలా మాత్రమే!”—“ఇతరథా కాదు!” అని కొందరు వాదించారు—“ఇది చేయవలసిందే” లేదా “చేయనక్కరలేదు”; మరికొందరు చేయవలసినది–చేయకూడనిదిని గురించి తర్కించారు।

Verse 10

इत्येवं ब्रुवतां शब्दः श्रूयते शिवसन्निधौ । स्वकीयं मतमास्थाय ह्यब्रुवंस्ते परस्परम् । तत्त्वज्ञानविहीनास्ते केवलं वेदबुद्धयः

ఇలా మాట్లాడుతున్న వారి కలకలం శివసన్నిధిలోనే వినబడింది. తమ తమ అభిప్రాయాన్ని పట్టుకుని వారు పరస్పరం వాదించారు. వారు తత్త్వజ్ఞానం లేనివారు; కేవలం వేదపరమైన బుద్ధి మాత్రమే కలవారు।

Verse 11

तेषां तद्वचनं श्रुत्वा परस्परजयैषिणाम् । प्रहस्य नारदो वाक्यमुवाच शिवसन्निधौ

పరస్పరాన్ని ఓడించాలనే తపనగల వారి మాటలు విని నారదుడు నవ్వి, శివసన్నిధిలో ఇలా పలికాడు।

Verse 12

यूयं सर्वे वादिनश्च वेदवादरतास्तथा । मौनमास्थाय भोविप्रा हृदि कृत्य सदाशिवम्

మీరు అందరూ వాదులు, వేదవాదంలో ఆసక్తులైనవారు. కాబట్టి, ఓ విప్రులారా, మౌనం ఆశ్రయించి హృదయంలో సదాశివుణ్ని స్థాపించి అలా నిలిచియుండండి।

Verse 13

आत्मानं परमात्मानं पराणां परमं च तत् । येनेदं कारितं विश्वं यतः सर्वं प्रवर्त्तते । यस्मिन्निलीयते विश्वं तस्मै सर्वात्मने नमः

ఆత్మయైనవాడు, పరమాత్మయైనవాడు, శ్రేష్ఠులలో పరమశ్రేష్ఠుడు; ఎవరి చేత ఈ విశ్వం నిర్మితమైందో, ఎవరి నుంచే సమస్తం ప్రవహిస్తుందో, ఎవరిలోనే చివరికి జగత్తు లయమవుతుందో—ఆ సర్వాత్మకు నమస్కారం।

Verse 14

सोऽयमास्तेऽधुना गेहे पर्वतेंद्रस्य भो द्विजाः । मुखादस्यैव संजाताः सर्वे यूयं विचक्षणाः

హే ద్విజులారా! ఆవడే ఇప్పుడు పర్వతేంద్రుని గృహంలో నివసిస్తున్నాడు. వివేకులైన మీరందరూ అతని ముఖమునుండే జన్మించారు.

Verse 15

एवमुक्तास्तदा तेन नारदेन द्विजोत्तमाः । उपदेशकरैर्वाक्यैर्बोधितास्ते द्विजोत्तमाः

అప్పుడు నారదుడు ఇలా పలికినందున ఆ శ్రేష్ఠ ద్విజులు ఉపదేశమయమైన వాక్యాలతో బోధింపబడి జాగృతులయ్యారు.

Verse 16

वर्त्तमाने च यज्ञे च ब्रह्मा लोकपितामहः । ददर्श चरणौ देव्या नखेंदुं च मनोहरम्

యజ్ఞం జరుగుచుండగా లోకపితామహుడైన బ్రహ్మ దేవి పాదయుగ్మాన్ని, ఆమె నఖముల మనోహర చంద్రసమ కాంతిని దర్శించాడు.

Verse 17

दर्शनात्स्खलितः सद्यो बभूवांबुजसंभवः । मदनेन समाविष्टो वीर्यं च प्राच्यवद्भुवि

ఆ దర్శనముతో పద్మజుడైన బ్రహ్మ తక్షణమే చలించిపోయాడు; కామావేశంతో భూమిపై తన వీర్యాన్ని జారవిడిచాడు.

Verse 18

रेतसा क्षरमाणेन लज्जितोऽभूत्पितामहः । चरणाभ्यां ममर्द्दाथ महद्गोप्यं दुरत्ययम्

వీర్యం జారుతుండగా పితామహుడు లజ్జపడ్డాడు; ఆపై తన పాదాలతో దానిని నొక్కి దాచాడు—దాచుటకు కఠినమైన మహా రహస్యమును కాపాడుతూ.

Verse 19

बहवश्चर्षयो जाता वालखिल्याः सहस्रशः । उपतस्थुस्तदा सर्वेताततातेति चाब्रुवन्

అప్పుడు అనేక ఋషులు జన్మించారు—వేల సంఖ్యలో వాలఖిల్యులు. వారందరూ ఆయనను సమీపించి “తాత! తాత!” అని పలికారు.

Verse 20

नारदेन तदोक्तास्ते वालखिल्याः प्रकोपिना । गच्छंतु बटवो यूयं पर्वतं गंधमादनम्

అప్పుడు కోపించిన నారదుడు ఆ వాలఖిల్యులను ఉద్దేశించి—“ఓ బటుకులారా, మీరు గంధమాదన పర్వతానికి వెళ్లండి” అని అన్నాడు.

Verse 21

न स्थातव्यं भवद्भिश्च भवतां न प्रयोजनम् । इत्येवमुक्तास्ते सर्वे वालखिल्याश्च पर्वतम् । नारदेन समादिष्टा ययुः सर्वे त्वरान्विताः

“మీరు ఇక్కడ నిలవకూడదు; మీకు ఇక్కడ ఏ ప్రయోజనమూ లేదు.” అని చెప్పబడగా, నారదుని ఆజ్ఞతో ఆ వాలఖిల్యులందరూ వేగంగా పర్వతానికి వెళ్లారు.

Verse 22

नारदेन ततो ब्रह्माऽश्वासितो वचनैः शुभैः । तावच्च हवनं पूर्णं जातं तस्य महात्मनः

అనంతరం నారదుడు శుభవాక్యాలతో బ్రహ్మను ఓదార్చాడు; అంతలోనే ఆ మహాత్ముని హవనం సంపూర్ణమైంది.

Verse 23

महेशस्य तथा विप्राः शांतिपाठपरा बभुः । ब्रह्मघोषेण महता व्याप्त मासीद्दिगंतरम्

అలాగే విప్రులు మహేశునికి శాంతిపాఠం జపించడంలో నిమగ్నులయ్యారు; మహత్తర బ్రహ్మఘోషంతో దిక్కులన్నీ నిండిపోయాయి.

Verse 24

ततो नीराजितो देवो देवपत्नीभिरुत्तमः । तथैव ऋषिपत्नीभिरर्चितः पूजितस्तथा

అప్పుడు దేవపత్నులు ఆ పరమదేవునికి నీరాజనం చేశారు; అలాగే ఋషిపత్నులు కూడా ఆయనను అర్చించి పూజించి భక్తితో నమస్కరించారు।

Verse 25

तथा गिरीन्द्रस्य मनोरमाः शुभा नीराजयामासुरथैव योषितः । गीतैः सुगीतज्ञविशारदाश्च तथैव चान्ये स्तुतिभिर्महर्षयः

అలాగే గిరీంద్రుని ప్రభువైన దేవునికి శుభమయమైన మనోహర స్త్రీలు నీరాజనం చేశారు; మధురగాన విద్యలో నిపుణులు గీతాలతో స్తుతించారు, ఇతర మహర్షులు స్తోత్రాలతో ఆయనను కీర్తించారు।

Verse 26

रत्नानि च महार्हाणि ददौ तेभ्यो महामनाः । हिमालयो महाशैलः संहृष्टः परितोषयन्

అప్పుడు మహామనస్సుగల మహాశైల హిమాలయుడు ఆనందంతో వారిని సంతృప్తిపరచి గౌరవించుటకు అత్యంత విలువైన రత్నాలను దానమిచ్చాడు।

Verse 27

बभौ तदानीं सुरसिद्धसंघैर्वेद्यां स्थितोऽसौ सकलत्रको विभुः । सर्वैरुपेती निजपार्षदैर्गणैः प्रहृष्टचेता जगदेकसुन्दराः

ఆ సమయంలో సర్వశక్తిమంతుడైన ప్రభువు వేదికపై నిలిచి దేవసిద్ధసంఘాలతో కలిసి ప్రకాశించాడు; తన పార్షదగణాలతో అన్ని వైపులా సేవింపబడుతూ, హర్షితచిత్తుడై జగత్తుకు ఏకైక సౌందర్యంగా కనిపించాడు।

Verse 28

एतस्मिन्नंतरे तत्र ब्रह्मविष्णुपुरोगमाः । ऋषिगंधर्वयक्षाश्च येन्ये तत्र समागताः

ఇంతలో అక్కడ బ్రహ్మా, విష్ణువుల నేతృత్వంలో ఇతరులు వచ్చారు; అలాగే ఋషులు, గంధర్వులు, యక్షులు మరియు అక్కడ సమాగతమైన ఇతరులందరూ చేరుకున్నారు।

Verse 29

सर्वान्समभ्यर्च्य तदा महात्मा महान्गिरीशः परमेण वर्चसा । सद्रत्नवस्त्राभरणानि सम्यग्ददौ च ताम्बूलसुगन्धवार्यपि

అప్పుడు పరమ తేజస్సుగల మహాత్ముడు గిరీశుడు అందరినీ విధివిధానంగా పూజించి, శ్రేష్ఠ రత్నాలు, వస్త్రాలు, ఆభరణాలు, అలాగే తాంబూలం మరియు సుగంధ జలమును కూడా సమ్యకంగా ప్రసాదించాడు।

Verse 30

तदा शिवं पुरस्कृत्याभ्यव जह्रुः सुरेश्वराः । तथा सर्वे मिलित्वा तु ऐकपद्येन मोदिताः

అప్పుడు దేవాధిపతులు శివుని ముందుంచి భక్తితో నమస్కరించారు; అలాగే అందరూ కలసి ఒకే స్వరంతో స్తుతిస్తూ ఆనందించారు।

Verse 31

पंक्तीभूताश्च बुभुर्लिंगिना श्रृंगिणा सह । केचिद्गणाः पृथग्भूता नानाहास्यरसैर्विभुम्

వారు వరుసలుగా కూర్చొని లింగీ తపస్వి మరియు శృంగిణితో కలిసి భోజనం చేశారు; కొందరు గణాలు వేరువేరుగా గుంపులై నానావిధ హాస్యవినోదాలతో ప్రభువును సంతోషపెట్టారు।

Verse 32

अतोषयन्नारदाद्या अनेकालीकसंयुताः । तथा चण्डीगणाः सर्वे बभुजुः कृतभाजनाः

నారదాది మహర్షులు కాళికా యొక్క అనేక సమూహాలతో కలిసి తృప్తి పొందారు; అలాగే చండీగణాలందరూ విధిగా తమ భాగం పొందించి ప్రసాదాన్ని భుజించారు।

Verse 33

वैतालाः क्षेत्रपालाश्च बुभुजुः कृतभाजनाः । शाकिनी डाकिनी चैव यक्षिण्यो मातृकादयः

వైతాళులు, క్షేత్రపాలులు కూడా విధిగా వడ్డించిన భాగాన్ని స్వీకరించి భుజించారు; అలాగే శాకినీ, డాకినీ, యక్షిణీలు మరియు మాతృకాదులు కూడా।

Verse 34

योगिन्योऽथ चतुः षष्टिर्योगिनो हि तथा परे । दश कोट्यो गणानां च कोट्येका च महात्मनाम्

అప్పుడు అరవై నాలుగు యోగినీలు ఉండిరి; అలాగే ఇతర యోగులూ ఉన్నారు. గణముల సంఖ్య దశ కోట్లు, మహాత్ముల సంఖ్య ఒక కోటి.

Verse 35

एवं तु ऋषयः सर्वे तथानये विबुधादयः । योगिनो हि मया चान्ये कथिताः पूर्वमेव हि

ఈ విధంగా సమస్త ఋషులు, అలాగే దేవగణములు మొదలైనవారూ అక్కడ ఉన్నారు. ఇతర యోగుల విషయము నేను ముందే నిశ్చయంగా చెప్పితిని.

Verse 36

योगिन्यश्चैव कथितास्तासां भक्ष्यं वदामि वः । खड्गानां केचिदानीय क्रव्यं पवित्रमेव च

యోగినీలను కూడా చెప్పితిని; ఇప్పుడు వారి భక్ష్యమును మీకు తెలియజేస్తాను. కొందరు ఖడ్గములతో తెచ్చి, తాము పవిత్రమని భావించిన మాంసమును కూడా భుజించిరి.

Verse 37

भुंजंति चास्थिसंयुक्तं तथांत्राणि बुभुक्षिताः । आनीय केचिच्छीर्षाणि महिषाणां गुरूणि च

ఆకలితో వారు ఎముకలతో కూడిన (మాంసము) మరియు అంత్రములను కూడా భుజించిరి. కొందరు మహిషముల బరువైన తలలను తెచ్చి తినిరి.

Verse 38

तथा केचिन्नृत्यमानास्तदानीं रोरूय्यमाणाः प्रमथाश्चैव चान्ये । केचित्तूष्णीमास्थिता रुद्ररूपाः परेचान्यांल्लोकमानास्तथैव

కొందరు ఆ సమయంలో నర్తించుచుండిరి; మరికొందరు ప్రమథాదులు గట్టిగా కేకలు వేయుచుండిరి. కొందరు రుద్రరూపములతో మౌనంగా నిలిచిరి; మరికొందరు అలాగే ఇతర లోకమునకు దృష్టి నిలిపిరి.

Verse 39

योगिनीचक्रमध्यस्थो भैरवो हि ननर्त च । तथान्ये भूतवेताला मामेत्येवं प्रलापिनः

యోగినీచక్ర మధ్యంలో నిలిచిన భైరవుడు నిజంగా నర్తించాడు. మరి ఇతర భూతాలు, వేతాళాలు నా దగ్గరకు వచ్చి ఈ విధంగా ప్రలాపించసాగారు.

Verse 40

एवं तेषामुद्धवं हि निरिक्ष्य मधुसूदनः । उवाच प्रहसन्वाक्यं शंकरं लोकशंकरम्

ఈ విధంగా వారి కలకలాన్ని చూచి మధుసూదనుడు చిరునవ్వుతో లోకహితకరుడైన శంకరునితో మాటలాడాడు.

Verse 41

एतान्गणान्वारय भो अत्र मत्तांश्च संप्रति । अस्मिन्काले च यत्कार्यं सर्वैस्तत्कार्यमे व च

“ఓ ప్రభూ, ఈ గణాలను ఆపుము; వీరు ఇప్పుడు ఇక్కడ మత్తులై ఉన్నారు. ఈ సమయంలో చేయవలసిన కార్యం ఏదో, అదే కార్యం అందరూ చేయునట్లు చేయుము.”

Verse 42

पांडित्येन महादेव तस्मादेतान्निवारय । तच्छ्रुत्वा भगवान्रुद्रो वीरभद्रमुवाच ह

“ఓ మహాదేవా, కావున నీ పాండిత్యమయ ఉపదేశంతో వీరిని నివారించుము.” ఇది విని భగవాన్ రుద్రుడు వీరభద్రునితో పలికెను.

Verse 43

रुद्र उवाच । वारयस्व प्रमत्तांश्च क्षीबांश्चैव विशेषतः । तेनोक्तो वीरभद्रश्च शंभुना परमेष्ठिना

రుద్రుడు పలికెను—“ప్రమత్తులను, ముఖ్యంగా మదంతో క్షీబులైనవారిని ఆపుము.” పరమేశ్వరుడైన శంభువు ఇలా ఆజ్ఞాపించగా వీరభద్రుడు అలాగే చేసెను.

Verse 44

आज्ञापिताः प्रमत्ताश्च वीरभद्रेण धीमता । प्रमथा वारितास्तेन तूष्णीमाश्रित्य ते स्थिताः

ధీమంతుడైన వీరభద్రుడు ఆ ఉన్మత్తులను ఆజ్ఞాపించాడు; అతని చేత నియంత్రింపబడిన ప్రమథులు మౌనం ఆశ్రయించి స్థిరంగా నిలిచారు।

Verse 45

निश्चला योगिनीमध्ये भूतप्रमथगुह्यकाः । शाकिन्यो यातुधानाश्च कूष्मांडाः कोपिकर्पटाः

యోగినీల మధ్య భూతులు, ప్రమథులు, గుహ్యకులు నిశ్చలంగా నిలిచారు; అలాగే శాకినీలు, యాతుధానులు, కూష్మాండులు మొదలైన క్రూరగణాలు కూడా।

Verse 46

तथान्ये भूतवेतालाः क्षेत्रपालाश्च भैरवाः । सर्वे शांताः प्रमत्ताश्च बभूवुः प्रमथादयः

అలాగే ఇతర భూత-వేతాళులు, క్షేత్రపాలులు, భైరవులు కూడా; ప్రమథాదులు అందరూ శాంతించారు, వారి ఉన్మాదం శమించింది।

Verse 47

एवं विस्तारसंयुक्तं कृतमुद्वहनं तदा । हिमाद्रिणा परं विप्राः सुमंगल्यं सुशोभनम्

ఇలా, ఓ విప్రులారా, హిమాద్రి అప్పుడు సంపూర్ణ వైభవంతో ‘ఉద్వహన’ కర్మను నిర్వహించాడు—అత్యంత మంగళకరమై, దివ్యంగా శోభించేది।

Verse 48

चत्वारो दिवसा जाताः परिपूर्णेन चेतसा । हिमाद्रिणा कृता पूजा देवदेवस्य शूलिनः

నాలుగు దినాలు గడిచాయి, అతని మనస్సు సంపూర్ణంగా ఏకాగ్రమైంది; హిమాద్రి దేవదేవుడైన శూలధారి ప్రభువును పూజించాడు।

Verse 49

वस्त्रालंकाराभरणै रत्नैरुच्चावचैस्ततः । पूजयित्वा महादेवं विष्णोर्वचनपरोऽभवत्

అనంతరం అతడు వస్త్రాలు, అలంకారాలు, ఆభరణాలు మరియు నానావిధ రత్నాలతో మహాదేవుని సమ్యక్గా పూజించి, విష్ణువు వచనాలపై దృష్టి నిలిపాడు।

Verse 50

लक्ष्मीसमेतं विष्णुं च वस्त्रालंकरणैः शुभैः । पूजयामास हिमवांस्तथा ब्रह्माणमेव च

హిమవాన్ లక్ష్మీ సమేతుడైన విష్ణువును శుభ వస్త్రాలు, అలంకరణలతో పూజించాడు; అలాగే బ్రహ్మదేవుని కూడా తద్విధంగా పూజించాడు।

Verse 51

इंद्रं पुरोधसा सार्द्धमिंद्राण्या सहितं विभुम् । तथैव लोकपालांश्च पूजयित्वा पृथक्पृथक्

అతడు పురోహితుడితో కలిసి, ఇంద్రాణీ సమేతుడైన మహావిభవుడైన ఇంద్రుని పూజించాడు; అలాగే లోకపాలకులను ఒక్కొక్కరిని విడివిడిగా పూజించాడు।

Verse 52

तथैव पूजिता चंडी भूतप्रमथगुह्यकैः । वस्त्रालंकरणैश्चैव रत्नैर्नानाविधैरपि । ये चान्य आगतास्तत्र ते च सर्वे प्रपूजिताः

అదేవిధంగా భూత, ప్రమథ, గుహ్యక గణాలు చండీదేవిని కూడా పూజించాయి—వస్త్రాలు, అలంకరణలు మరియు నానావిధ రత్నాలను అర్పించాయి। అక్కడికి వచ్చిన ఇతరులందరినీ కూడా యథోచితంగా సత్కరించి పూజించారు।

Verse 53

एवं तदानीं प्रतिपूजिताश्च देवाश्च सर्वे ऋषयश्च यक्षाः । गंधर्वविद्याधरसिद्धचारणास्तथैव मर्त्त्याप्सरसां गणाश्च

ఇలా ఆ సమయంలో సమస్త దేవతలు ప్రతిపూజింపబడ్డారు; అలాగే ఋషులు, యక్షులు కూడా। గంధర్వులు, విద్యాధరులు, సిద్ధులు, చారణులు, అలాగే మానవులు మరియు అప్సరాగణాలు కూడా తద్విధంగా సత్కరింపబడ్డారు।