Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 14

Devanagari script

एतस्मिन्नंतरे तत्र गर्गो वाक्यमभाषत । पाणिग्रहार्थं शंभुं च आनयध्वं स्वमंदिरम् । त्वरितेनैव वेलायामस्यामेव विचक्षणाः

Transliteration

etasminnaṃtare tatra gargo vākyamabhāṣata | pāṇigrahārthaṃ śaṃbhuṃ ca ānayadhvaṃ svamaṃdiram | tvaritenaiva velāyāmasyāmeva vicakṣaṇāḥ

Translation

ఇంతలో గర్గుడు ఇలా పలికెను—“పాణిగ్రహణార్థం శంభువును మీ గృహానికి తీసుకురండి. హే విచక్షణులారా, ఈ శుభవేళలోనే త్వరగా చేయండి!”

Word by Word

• एतस्मिन्: in this
• एतस्मिन्: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; सर्वनाम

• अन्तरे: in the interval
• अन्तरे: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अन्तर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; ‘अन्तरे’ = in the interval

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Place/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक अव्यय (locative adverb)

• गर्गः: Garga
• गर्गः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गर्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• वाक्यम्: speech, words
• वाक्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• अभाषत: spoke
• अभाषत: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अ-√भाष् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; उपसर्ग: अ(भि)

• पाणिग्रहार्थम्: for the purpose of marriage (hand-taking)
• पाणिग्रहार्थम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: पाणि + ग्रह + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; प्रयोजनार्थक (purpose) अव्ययीभावार्थे प्रयोगः; समासः: पाणिग्रहस्य अर्थः (for the purpose of marriage/hand-taking)

• शम्भुम्: Śambhu (Śiva)
• शम्भुम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शम्भु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)

• आनयध्वम्: bring
• आनयध्वम्: Kriya (Command/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-√नी (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), बहुवचन; परस्मैपद; उपसर्ग: आ

• स्वमन्दिरम्: to (your) own house
• स्वमन्दिरम्: Karma (Goal/object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्व + मन्दिर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः: स्वं मन्दिरम् (one's own house/temple)

• त्वरितेन: quickly, with haste
• त्वरितेन: Karana (Manner/करण)
• Type: Adjective
• Root: त्वरित (कृदन्त; √त्वर् (धातु) + क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (instrumental used adverbially: ‘quickly’)

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक अव्यय (emphatic particle)

• वेलायाम्: at the time
• वेलायाम्: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वेला (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन

• अस्याम्: in this (very)
• अस्याम्: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक अव्यय (emphatic particle)

• विचक्षणाः: O discerning ones
• विचक्षणाः: Sambodhana/Address (Vocative sense/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: विचक्षण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; संबोधनार्थे भावः (used to address/describe the listeners)

Speaker

Garga (as named in the verse)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Sage Garga, authoritative and calm, addresses attendants: ‘Bring Śambhu for the hand-taking rite—quickly, at this auspicious time.’ The scene is charged with purposeful movement.

Characters & Entities

• Garga
• Śambhu (Śiva)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

All auspicious rites attain fullness when centered on Śiva; right timing and wise action support dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Kedāra sacred milieu is the setting, framing the event within Kedārakhaṇḍa’s Mahātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

Pāṇigraha (marriage hand-taking) is explicitly mentioned, along with the instruction to invite Śambhu promptly.