Adhyaya 16

Verse 1

। लोमश उवाच । ततः शची तान्प्रोवाच वाचं धर्मार्थसंयुताम् । मा चिंता क्रियतां देवा बृहस्पतिपुरोगमः

లోమశుడు అన్నాడు: అప్పుడు శచీ ధర్మార్థసంయుతమైన వాక్యాలతో వారితో పలికింది—“దేవులారా, చింత చేయకండి; బృహస్పతిని ముందుంచి ముందుకు సాగండి।”

Verse 2

गच्छत त्वरिताः सर्वे शक्रं द्रष्टुं विचक्षणाः । ब्रह्महत्याभिभूतोऽसौ यत्रास्ते सुरसत्तमः

“మీరు అందరూ వివేకులు త్వరగా వెళ్లండి, శక్రుడు (ఇంద్రుడు) దర్శనానికి; ఆ దేవశ్రేష్ఠుడు బ్రహ్మహత్యాపాపంతో అభిభూతుడై ఎక్కడ ఉన్నాడో అక్కడే ఉన్నాడు।”

Verse 3

बहूनां कारणेनैव विश्वरूपे हि मंदधीः । हतस्तेन महेंद्रेण सर्वैः सोऽपि निराकृतः

అనేక కారణాలవల్ల మందబుద్ధి విశ్వరూపుడు ఆ మహేంద్రుడు (ఇంద్రుడు) చేత హతుడయ్యాడు; అతనిని కూడా అందరూ తిరస్కరించారు.

Verse 4

तस्मात्सर्वैर्भवद्भिश्च गंतव्यं यत्र स प्रभुः । अवज्ञा हि कृता पूर्वं महेंद्रेण तवानघ

కాబట్టి మీరందరూ ఆ ప్రభువు ఉన్న చోటికి వెళ్లాలి; ఎందుకంటే ముందుగా, ఓ నిర్దోషా, మహేంద్రుడు (ఇంద్రుడు) అవమానించాడు.

Verse 5

अवज्ञामात्रक्षुबंधेन त्वया शप्तः पुरंदरः । तथैव शापितश्चासि मया त्वं हि बृहस्पते

అవమానజనిత కోపబంధంతో నీవు పురందరుడు (ఇంద్రుడు)ను శపించావు; అలాగే, ఓ బృహస్పతీ, నేనూ నిన్ను శపించాను.

Verse 6

निरस्तोऽपि हि तस्मात्त्वमवसानपरो भव

కాబట్టి నీవు వెలివేయబడినప్పటికీ అంతం వరకు స్థిరంగా ఉండి కార్యాన్ని పూర్తిచేయి.

Verse 7

यथा मदर्थमानीतौ शक्रे जीवति तावुभौ । त्वयि जीवति भो ब्रहमन्कार्यं तव करिष्यति

శక్రుడు (ఇంద్రుడు) జీవించి ఉన్నంతవరకు నా నిమిత్తం ఆ ఇద్దరిని రక్షించి ఉంచినట్లే, ఓ బ్రాహ్మణా, నీవు జీవించి ఉన్నంతవరకు నీ కార్యం సిద్ధిస్తుంది.

Verse 8

कोऽपि सौभाग्यवांल्लोके तव क्षेत्रे जनिष्यति । पुत्रं विख्यातनामानमत्रनैवास्ति संशयः

ఈ లోకంలో ఎవరో మహాభాగ్యవంతుడు నీ పుణ్యక్షేత్రంలో జన్మిస్తాడు; ఇక్కడే ప్రసిద్ధ నామముగల కుమారుడూ జన్మిస్తాడు—ఇందులో సందేహమే లేదు।

Verse 9

गच्छ शीघ्रं सुरैःसार्द्धं शक्रमानय म चिरम् । प्रयासि त्वरितो नो चेत्पुनः शापं ददामि ते

దేవులతో కలిసి త్వరగా వెళ్ళి శక్రుడు (ఇంద్రుడు)ను ఆలస్యం లేకుండా తీసుకురా. నీవు వెంటనే బయలుదేరకపోతే, మళ్లీ నీకు శాపం ఇస్తాను।

Verse 10

शच्योक्तं वचनं श्रुत्वा सुरैः सार्द्धं जगाम सः । पुरंदरं गताः सर्वे ब्रह्महत्याभिपीडितम्

శచీ పలికిన మాటలు విని అతడు దేవులతో కలిసి వెళ్లాడు. అందరూ పురందరుడు (ఇంద్రుడు) వద్దకు చేరారు; అతడు బ్రహ్మహత్యా పాపంతో బాధపడుతున్నాడు।

Verse 11

सरसस्तीरमासाद्य ते शक्रं चाभ्यवादयन् । दृष्टाः शक्रेम ते सर्वे तदा ह्यप्सु स्थितेन वै

సరస్సు తీరానికి చేరి వారు శక్రునికి నమస్కరించారు. అప్పుడు నీటిలో ఉన్న శక్రుడు వారందరినీ చూశాడు।

Verse 12

उवाच देवानेदेवेशः कस्माद्यूयमिहागताः । अहं हि पातकग्रस्तो ब्रह्महत्यापरिप्सुतः । अप्सु तिष्ठामि भो देवा एकाकी तपसान्वितः

దేవాధిపతి దేవులతో ఇలా అన్నాడు—“మీరు ఇక్కడికి ఎందుకు వచ్చారు? నేను పాపగ్రస్తుడను, బ్రహ్మహత్యా దోషం నన్ను వెంటాడుతోంది. ఓ దేవులారా, నేను నీటిలో ఒంటరిగా తపస్సుతో నిలిచియున్నాను।”

Verse 13

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य सर्वे देवाः शतक्रतोः । ऊचुर्विह्वलिता एनं देवराजानमद्भुतम्

ఆ మాటలు విని శతక్రతు (ఇంద్రుడు) యొక్క సమస్త దేవతలు కలతచెంది, ఆ అద్భుత దేవరాజునితో ఇలా పలికారు।

Verse 14

एतादृशं न वाच्यं ते परेषामुपकारतः । कृतं त्वयैव यत्कर्म विश्वरूपवधादिकम्

ఇతరుల హితార్థం నీవు ఇలాంటి మాటలు పలకకూడదు; విశ్వరూపవధాది జరిగిన కార్యం నీవే చేసినదే.

Verse 15

विश्वकर्मसुतेनैव कृतं याजनमद्भुतम् । येन देवाः क्षयं यांति ऋषयोऽपि महाप्रभाः

విశ్వకర్ముని కుమారుడే ఒక అద్భుత యాగాన్ని నిర్వహించాడు; దాని వల్ల దేవతలకూడా క్షయానికి చేరుతారు, మహాప్రభావశాలి ఋషులుకూడా ప్రభావితులవుతారు।

Verse 16

तस्माद्वतस्त्वया देव परेषामुपकारतः । ततः सर्वे वयं प्राप्तास्त्वां नेतुममरावतीम्

కాబట్టి, ఓ దేవా, ఇతరుల హితార్థం నిన్నే ఎన్నుకున్నారు; అందువల్ల మేమందరం నిన్ను అమరావతికి తీసుకెళ్లేందుకు ఇక్కడికి వచ్చాము।

Verse 17

एवं विवदमानेषु देवेषु च तदाऽब्रवीत् । ब्रह्महत्या त्वरायुक्ता देवेंद्रं वरयाम्यहम्

దేవతలు ఇలా వాదించుకుంటుండగా, త్వ‌రతో నడిచిన బ్రహ్మహత్య పలికింది— “నేను దేవేంద్రుడు (ఇంద్రుడు)నే లక్ష్యంగా ఎంచుకుంటాను।”

Verse 18

तदा बृहस्पतिर्वाक्यमुवाच सहसैव तु

అప్పుడు బృహస్పతి వెంటనే వాక్యము పలికెను।

Verse 19

बृहस्पतिरुवाच । वासार्थं च करिष्यामः स्थानानि तव सांप्रतम् । प्रसांत्विता तदा हत्या देवैस्तत्कार्यगौरवात्

బృహస్పతి పలికెను—“ఇప్పుడు నీ నివాసార్థం తగిన స్థానములను మేము ఏర్పాటు చేయుదుము.” అప్పుడు కార్యగౌరవాన్ని దృష్టిలో ఉంచి దేవతలు బ్రహ్మహత్యను శాంతింపజేశారు।

Verse 20

विमृश्य सर्वे विभजुश्चतुर्द्धा हत्यां सुरास्ते ऋषयो मनीषिणः । यक्षाः पिशाचा उरगाः पतंगास्तथा च सर्वे सुरसिद्धचारणाः

ఆలోచించి ఆ దేవతలు, మునీశ్వరులు బ్రహ్మహత్యను నాలుగు భాగాలుగా విభజించారు; యక్షులు, పిశాచులు, ఉరగాలు, పక్షులు మరియు సమస్త సురులు, సిద్ధులు, చారణులు కూడా అందులో చేరారు।

Verse 21

आदौ क्षमां प्रति तदा ऊचुः सर्वे दिवौकसः । हे क्षमेंऽशस्त्वया ग्राह्यो हत्यायाः कार्यसिद्धये

మొదట స్వర్గవాసులందరూ క్షమా (ధర)ను ఉద్దేశించి పలికిరి—“హే క్షమే, ఈ కార్యసిద్ధి కొరకు బ్రహ్మహత్యలోని ఒక భాగాన్ని నీవు స్వీకరించవలెను।”

Verse 22

सुराणां तद्वचः श्रुत्वा धरित्री कंपिताऽवदत् । कथं ग्राह्ये मया ह्यंशो हत्यायास्तद्विमृश्यताम्

దేవతల మాటలు విని ధరిత్రి కంపిస్తూ పలికెను—“నేను బ్రహ్మహత్యలోని భాగాన్ని ఎలా స్వీకరించగలను? దీనిని సమ్యకంగా విచారించండి।”

Verse 23

अहं हि सर्वभूतानां धात्री विश्वं धराम्यहम् । अपवित्रा भविष्यामि एनसा संवृता भृशम्

నేనే సమస్త భూతాలకు ధాత్రిని; నేనే ఈ సమస్త జగత్తును ధరిస్తున్నాను. ఇది నేను స్వీకరిస్తే, పాపంతో ఘనంగా కప్పబడి అపవిత్రురాలనైపోతాను.

Verse 24

पृथ्वयास्तद्वचनं श्रुत्वा बृहस्पतिरुवाच ताम् । मा भौषीश्चारुसर्वांगि निष्पापासि न चान्यथा

పృథివి మాటలు విని బృహస్పతి ఆమెతో అన్నాడు—“భయపడకు, ఓ సుందరసర్వాంగీ! నీవు నిష్పాపురాలివి; ఇది వేరేలా కాదు.”

Verse 25

यदा यदुकुले श्रीमान्वासुदेवो भविष्यति । तदा तत्पदविन्यासान्नष्पापा त्वं भविष्यसि

యదుకులంలో శ్రీమాన్ వాసుదేవుడు అవతరించినప్పుడు, ఆయన పాదవిన్యాసం (చరణస్పర్శ) వలన నీవు పాపరహితురాలవుతావు.

Verse 26

कुरु वाक्यं त्वमस्माकं नात्र कार्या विचारणा

మా ఆజ్ఞను నెరవేర్చు; ఈ విషయంలో ఆలోచన అవసరం లేదు.

Verse 27

इत्युक्ता पृथिवी तेषां निष्पापा साकरोद्वचः । ततो वृक्षान्समाहूय सर्वे देवाऽब्रुवन्वचः

వారు ఇలా చెప్పగా పృథివి పాపరహితురాలై వారి మాటలకు సమ్మతించింది. ఆపై సమస్త దేవతలు వృక్షాలను పిలిచి వారికి వాక్యమన్నారు.

Verse 28

हत्यांशो हि ग्रहीतव्यो भवद्भिः कार्यसिद्धये । एवमुक्ताऽब्रुवन्वबृक्षा देवान्सर्वे समागताः

“కార్యసిద్ధి కోసం మీరు ‘హత్యా’ (వధపాపం)లో ఒక భాగాన్ని తప్పక స్వీకరించాలి.” అని చెప్పగా, సమాగతమైన అన్ని వృక్షాలు దేవతలకు ప్రతివచనం పలికాయి.

Verse 29

वयं सर्वे तथा भूतास्तापसानां फलप्रदाः । तदा हत्यान्विताः सर्वे भविष्यंति तपस्विनः

మేమందరం తపస్వులకు ఫలప్రదాతలమైన సత్త్వాలు. మేము ‘హత్యా’తో సంబంధం పొందితే, అప్పుడు తపస్వులందరూ కలుషితులవుతారు.

Verse 30

पापिनो हि महाभागास्तस्मात्सर्वं विमृश्यताम् । तदा पुरोधसा चोक्ताः सर्वे वृक्षाः समागताः

అప్పుడు, ఓ మహాభాగులారా, మీరు పాపులవుతారు; కాబట్టి అన్నిటినీ సమ్యక్‌గా విచారించాలి. ఆ సమయంలో పురోహితుని ఆజ్ఞతో అన్ని వృక్షాలు సమాగమించాయి.

Verse 31

मा चिंता क्रियतां सर्वैः प्रसादाच्च शतक्रतोः । छेदिताश्चैव सर्वे वै ह्यनेकांशत्वमागताः

మీ అందరూ చింతించకండి; శతక్రతు (ఇంద్రుడు) అనుగ్రహంతో మీరు క్షేమంగా ఉంటారు. కోసబడినప్పటికీ మీరు అందరూ అనేక భాగాలుగా, అంటే బహుశాఖలుగా మారుతారు.

Verse 32

ततो विटपिनो नित्यं यूयं सर्वे भविष्यथ । इत्युक्तास्ते तदा सर्वेगृह्णन्हत्यां विभागशः

ఆ తరువాత మీరు అందరూ నిత్యం విటపులు గల, అంటే శాఖలతో నిండిన వృక్షాలవుతారు. అని చెప్పగా, వారు అప్పుడు ‘హత్యా’ను భాగాలుగా స్వీకరించారు.

Verse 33

ततो ह्यपः समाहूय ऊचुः सर्वे दिवौकसः । अद्भिश्च गृह्यतामद्य हत्यांशः कार्यसिद्धये

అప్పుడు దేవతలు జలాలను పిలిచి ఇలా అన్నారు—“కార్యసిద్ధి కోసం ఈ రోజు ‘హత్యా’ దోషంలో ఒక భాగాన్ని జలములు కూడా స్వీకరించుగాక।”

Verse 34

तदा ह्यापो मिलित्वाथ ऊचुः सर्वाः पुरोधसम् । यानि कानि च पापानि तथा दुश्चरितानि च

అప్పుడు జలములు అన్నీ కలిసి పురోహితునితో ఇలా అన్నాయి—“ఏ ఏ పాపములు ఉన్నాయో, అలాగే ఏ ఏ దుష్కర్మములైనను…”

Verse 35

अस्मत्संपर्कसंबंधात्स्नानशौचाशनादिभिः । पुनंति प्राणिनः सर्वे पापेन परिवेष्टिताः

మాతో సంబంధం, స్పర్శ వలన—స్నానం, శౌచం, పానం మొదలైన వాటితో—పాపంతో కప్పబడ్డవారైనా సమస్త ప్రాణులు పవిత్రులవుతారు।

Verse 36

तासां वचनमाकर्ण्य बृहस्पतिरुवाच ह । मा भयं क्रियतामाप एनसा दुस्तरेण हि

వారి మాటలు విని బృహస్పతి ఇలా అన్నాడు—“భయపడకండి, ఓ జలములారా; ఎందుకంటే మీకు నిజంగా దాటలేని పాపసంబంధం కలిగింది।”

Verse 37

आपः पुनंतु सर्वेषां चराचरनिवासिनाम् । तदा स्त्रियः समाहूय बृहस्पतिरुवाच ह

జలములు చరాచర సమస్త జీవులను పవిత్రం చేయుగాక. అప్పుడు బృహస్పతి స్త్రీలను పిలిచి ఇలా పలికాడు.

Verse 38

अद्यैव ग्राह्ये हत्यांशः सर्वकार्यार्थसिद्धये । निशम्य तद्गुरोर्वाक्यमूचुः सर्वाश्चयोपितः

“ఈ రోజే హత్యాపాపంలోని భాగాన్ని స్వీకరించాలి, అప్పుడు సమస్త కార్యార్థసిద్ధి కలుగుతుంది.” ఆ పూజ్య గురువాక్యాన్ని విని వారు అందరూ ఆశ్చర్యభరితులై ప్రతివచనమిచ్చారు.

Verse 39

पापमाचरते योषा तेन पापेन नान्यथा । लिप्यंते बहवः पक्षा इति वेदानुशासनम्

స్త్రీ ఏ పాపం ఆచరిస్తే, ఆమె ఆ పాపంతోనే లిప్తమవుతుంది, ఇతరథా కాదు; అయితే అనేక పక్షాలు/సంబంధాలు కూడా మలినమవుతాయి—ఇది వేదానుశాసనం.

Verse 40

श्रुतमस्ति न ते किंचिद्धेपुरोधो विमृश्यताम् । योषिद्भिः प्रोच्यमानोऽपि उवाचाथ बृहस्पतिः

“ఓ పురోహితా! దీనిగురించి నీవు ఏమీ వినలేదా? ఆలోచించు.” స్త్రీలు పలుకుతుండగానే కూడా అప్పుడు బృహస్పతి పలికాడు.

Verse 41

मा भयं क्रियतां सर्वाः पापादस्मात्सुलोचनाः । भविष्याणां तथान्येषां भविष्यति फलप्रदः । हत्यांशो यो हि सर्वासां यथाकामित्वमेव च

ఓ సులోచనలారా! ఈ పాపం వల్ల మీరు భయపడకండి. భవిష్యత్తులో మీకూ ఇతరులకూ ఇది ఫలప్రదమవుతుంది. మీ అందరిలో ఉన్న హత్యాపాప భాగం యథాకామ ఫలాన్ని, అంటే కోరికనెరవేరుటను కూడా ప్రసాదిస్తుంది.

Verse 42

एवमंशाश्च त्यायाश्चत्वारः कल्पिताः सुरैः । निवासमकरोत्सद्यस्तेषुतेषु द्विजोत्तमाः

ఇలా దేవతలు నాలుగు భాగాలు మరియు వాటి నాలుగు విభాగాలను కల్పించారు; ఓ ద్విజోత్తమా! వారు వెంటనే ఆయా నివాసస్థానాలలో నివసించసాగారు.

Verse 43

निष्पापो हि तदा जातो महेंद्रो ह्यभिषेचितः । देवपुर्यां सुरगणैस्तथैव ऋषभिः सह

అప్పుడు మహేంద్రుడు (ఇంద్రుడు) పాపరహితుడై, దేవపురిలో దేవగణములతోను ఋషులతోను కలిసి అభిషిక్తుడయ్యాడు।

Verse 44

शच्या समेतो हि तदा पुरंदरो बभूव विश्वाधिपतिर्महात्मा । देवैः समेतो हि महानुभावैर्मुनीश्वरैः सिद्धगणैस्तदानीम्

అప్పుడు శచీతో కూడిన పురందరుడు (ఇంద్రుడు) మహాత్ముడై విశ్వాధిపతిగా అయ్యాడు; ఆ వేళ మహానుభావ దేవులు, మునీశ్వరులు, సిద్ధగణములు అతనిని చుట్టుముట్టి ఉన్నారు।

Verse 45

तदाग्नयः शोभना वायवश्च सर्वे ग्रहाः सुप्रभाः शांतियुक्ताः । जाताः सद्यः पृथिवी शोभमाना तथाद्रयो मणिप्रभवा बभूवुः

అప్పుడు అగ్నులు శుభప్రదములయ్యాయి, వాయువులు సౌమ్యమయ్యాయి; అన్ని గ్రహాలు శాంతియుతమై దివ్యకాంతితో ప్రకాశించాయి। వెంటనే భూమి శోభిల్లింది, పర్వతాలు కూడా మణిప్రభల మూలాలవలె అయ్యాయి।

Verse 46

प्रसन्नानि तथा ह्यासन्मनांसि च मनस्विनाम्

ఇలా మనస్వులైన మహనీయుల మనస్సులు ప్రసన్నమై శాంతితో నిండాయి।

Verse 47

नद्यश्चामृतवाहिन्यो वृक्षा ह्यासन्सदाफलाः । अकृष्टपच्यौषधयो बभूवुश्चमृतोपमाः

నదులు అమృతాన్ని మోసుకెళ్లినట్లుగా ప్రవహించాయి, వృక్షాలు ఎల్లప్పుడూ ఫలభారంతో నిండాయి। సాగు చేయకుండానే పండే ఔషధులు కూడా వెంటనే అమృతసమానమయ్యాయి।

Verse 48

ऐकपद्येन सर्वेषामिंद्रलोकनिवासिनाम् । बभूव परमोत्साहो महामोदकरस्तथा

ఆ ఒక్క వాక్యమాత్రంతో ఇంద్రలోకనివాసులందరూ పరమోత్సాహంతో ఉప్పొంగి, మహానందం కలిగింది.

Verse 49

लोमश उवाच । एतस्मिन्नंतरे त्वष्टा दृष्ट्वा चेंद्रमहोत्सवम् । बभूव रुषि तोऽतीव पुत्रशोकप्रपीडितः

లోమశుడు పలికెను—ఇంతలో త్వష్టా ఇంద్రుని మహోత్సవాన్ని చూచి, పుత్రశోకంతో బాధపడుతూ అత్యంత క్రోధించాడు.

Verse 50

जगाम निर्वेदपरस्तपस्तप्तुं सुदारुणम् । तपसा तेन संतुष्टो ब्रह्मा लोकपितामहः

నిర్వేదంతో నిండిపోయి అతడు అత్యంత ఘోరమైన తపస్సు చేయుటకు వెళ్లెను; ఆ తపస్సుతో లోకపితామహుడు బ్రహ్మ సంతుష్టుడయ్యెను.

Verse 51

त्वष्टारमब्रवीत्तुष्टो वरं वरय सुव्रत । तदा वव्रे वरं त्वष्टा सर्वलोकभयावहम् । वरं पुत्रो हि दात्वोय देवानां हि भयावहः

సంతుష్టుడైన బ్రహ్మ త్వష్టాతో పలికెను—“హే సువ్రతా, వరం కోరుకో.” అప్పుడు త్వష్టా సమస్త లోకాలకు భయంకరమైన వరం కోరెను—“దేవతలకు భయంకరుడైన కుమారుని నాకు ప్రసాదించుము.”

Verse 52

तथेति च वरो दत्तो ब्रह्मणा परमेष्ठिना । वरदानात्सद्य एव बभूव पुरुषस्तदा

పరమేష్ఠి బ్రహ్మ “తథాస్తు” అని వరం దానమిచ్చెను; ఆ వరదానంతో తక్షణమే ఒక పురుషుడు అవతరించాడు.

Verse 53

वृत्रनामांकितस्तत्र दैत्यो हि परमाद्भुतः । धनुषां शतमात्रं हि प्रत्यहं ववृधेऽसुरः

అక్కడ ‘వృత్ర’ అనే నామముతో గుర్తింపబడిన పరమాద్భుత దైత్యుడు ప్రత్యక్షమయ్యాడు. ఆ అసురుడు ప్రతిదినం వంద ధనుస్సుల పరిమాణమంత పెరుగుతూ పోయాడు.

Verse 54

पातालान्निर्गता दैत्या ये पुराऽमृतमंथने । घातिताः सुरसंघैश्च भृगुणा जीवितास्त्वरात्

అమృతమథన సమయంలో పూర్వం పాతాళం నుండి బయలుదేరిన ఆ దైత్యులు, దేవసంఘాలచే హతులైనప్పటికీ, భృగువు వారిని తక్షణమే పునర్జీవింపజేశాడు.

Verse 55

सर्वं महीतलं व्याप्तं तेनैकेन महात्मना

ఆ ఒక్క మహాత్ముడైన (ప్రబల సత్త్వం) వలన సమస్త భూమితలం వ్యాపించి ఆవరించబడింది.

Verse 56

तदा सर्वेऽपि ऋषयो वध्यमानास्तपस्विनः । ब्रह्माणं त्वरिताः सर्वे ऊचुर्व्यसनमागतम्

అప్పుడు హతమవుతూ బాధింపబడుతున్న తపస్వి ఋషులందరూ త్వరగా బ్రహ్మదేవుని వద్దకు వెళ్లి—మాకు మహా విపత్తు సంభవించిందని తెలియజేశారు.

Verse 57

तथा चेंद्रादयो देवा गंधर्वाः समरुद्गणाः । ब्रह्मणा कथितं सर्वं त्वष्टुश्चैतच्चिकीर्षितम्

అలాగే ఇంద్రాది దేవతలు, గంధర్వులు మరియు మరుత్గణాలతో కూడి—బ్రహ్మదేవుడు వారికి సమస్త విషయాలను, అలాగే త్వష్టా చేయదలచిన ఉద్దేశ్యాన్ని కూడా వివరించాడు.

Verse 58

भवद्वधार्थं जनितस्तपसा परमेण तु । वृत्त्रोनाम महातेजाः सर्वदैत्यापिधो महान्

నీ వధార్థం పరమ తపస్సుతో ‘వృత్ర’ అనే మహాతేజస్సుగల మహానుభావుడు జన్మించాడు; అతడు సమస్త దైత్యులకు మహాశ్రయముగా, శరణముగా నిలిచాడు।

Verse 59

तथापि यत्नः क्रियतां यथा वध्यो भवेदसौ । निशम्य ब्रह्मणो वाक्यमूचुर्द्देवाः सवासवाः

అయినప్పటికీ అతడు వధ్యుడగునట్లు ఒక ఉపాయం చేయబడాలి. బ్రహ్మ వాక్యాన్ని విని ఇంద్రసహిత దేవతలు ప్రత్యుత్తరం పలికారు।

Verse 60

देवा ऊचुः । यदा इंद्रो हि हत्याया विमुक्तः स्थापितो दिवि । तदास्माभिरकार्यं वै कृतमस्ति दुरासदम्

దేవతలు పలికారు—ఇంద్రుడు హత్యాపాపం నుండి విముక్తుడై స్వర్గంలో స్థాపించబడినప్పుడు, అప్పుడు మేము నిజంగా ఒక అనుచిత కార్యం చేసాము; దాన్ని సరిదిద్దడం దుర్లభం।

Verse 61

शस्त्राण्यस्त्राण्यनेकानि संक्षिप्तानि ह्यबुद्धितः । दधीच स्याश्रमे ब्रह्मन्किं कार्यं करवामहे

అనేక శస్త్రాస్త్రాలు అవివేకంగా దధీచి ఆశ్రమంలో వేయబడ్డాయి. ఓ బ్రహ్మన్, ఇప్పుడు మేము ఏమి చేయాలి?

Verse 62

तच्छ्रुत्वा प्रहसन्वाक्यं देवान्ब्रह्मा तदाऽब्रवीत् । चिरं स्थितानि विज्ञायागच्छध्वं तानि वै सुराः

ఆ మాటలు విని బ్రహ్మ చిరునవ్వుతో దేవతలకు ఇలా అన్నాడు—అవి చాలా కాలంగా అక్కడ ఉన్నాయని తెలిసికొని, ఓ సురులారా, వెళ్లి వాటిని తీసుకురండి।

Verse 63

गत्वा देवास्तदा सर्वे नापश्यन्स्वं स्वमायुधम् । पप्रच्छुश्च दधीचिं ते सोऽवादीन्नैव वेद्भयहम्

అప్పుడు దేవతలందరూ అక్కడికి వెళ్లి తమ తమ ఆయుధాలను చూడలేకపోయారు. వారు దధీచిని ప్రశ్నించగా, ఆయన—“నాకు ఇది తెలియదు” అని పలికాడు.

Verse 64

पुनर्ब्रह्माणमागात्य ऊचुः सर्वे मुनेर्वचः

తరువాత వారు మళ్లీ బ్రహ్మదేవుని వద్దకు వెళ్లి, ముని పలికిన మాటలన్నిటినీ తెలియజేశారు.

Verse 65

ब्रह्मोवाच तदा देवान्सर्वेषां कार्यसिद्धये । तस्यास्थीन्येव याचध्वं प्रदास्यति न संशयः

అప్పుడు బ్రహ్మ దేవతలతో ఇలా అన్నాడు—“అందరి కార్యసిద్ధి కోసం అతని ఎముకలనే అడగండి; అతడు నిస్సందేహంగా ఇస్తాడు.”

Verse 66

तच्छ्रुत्वा ब्राह्मणो वाक्यं शक्रो वचनमब्रवीत्

బ్రాహ్మణుని ఆ మాటలు విని శక్రుడు (ఇంద్రుడు) ప్రత్యుత్తరంగా పలికాడు.

Verse 67

विश्वरूपो हतो देव देवानां कार्यसिद्धये । एक एव तदा ब्रह्मन्पापिष्ठोऽहं कृतः सुरैः

“ఓ దేవా! దేవతల కార్యసిద్ధి కోసం విశ్వరూపుడు హతుడయ్యాడు; కానీ ఓ బ్రహ్మన్, ఆ సమయంలో దేవతలు నన్నొక్కడినే ఘోరపాపానికి పాత్రుడిగా చేశారు.”

Verse 68

तथा पुरोधसा चैव निःश्रीकस्तत्क्षणात्कृतः । दिष्ट्या परमया चाहं प्रविष्टो निजमंदिरम्

అలాగే నా పురోహితుడే ఆ క్షణమే నన్ను కాంతిహీనుడిగా చేశాడు; అయినా పరమ భాగ్యవశాత్తు నేను నా స్వమందిరంలో ప్రవేశించగలిగాను।

Verse 69

दधीचं घातयित्वा वै तस्यास्थीनि बहून्यपि । अस्त्राणि तानि भगवन्कृतानि ह्यशुभानि वै

దధీచిని హతమార్చి అతని ఎన్నో ఎముకలను తీసుకొని, ఓ భగవన్, వాటితోనే ఆయుధాలు తయారయ్యాయి; అవి నిజంగా అశుభదోషంతో కలుషితమయ్యాయి।

Verse 70

त्वष्ट्रा हि जनितो यो वै वृत्रो नामैष दैत्यराट् । कथं तं घातयाम्येवं सततं पापभीरुणा । शक्रेणोक्तं निशम्याथ ब्रह्मा वाक्यमुवाच ह

త్వష్టృదేవుని నుండి జన్మించిన ఈ వృత్రుడు దైత్యరాజు. నేను ఎల్లప్పుడూ పాపభయంతో ఉన్నాను; అట్లా అతన్ని ఎలా సంహరించగలను? శక్రుని మాటలు విని బ్రహ్మ అప్పుడు పలికాడు।

Verse 71

अर्थशास्त्रपरेणैव विधिना तमबोधयत् । आततायिनमायांतं ब्राह्मणं वा तपस्विनम् । हंतुकामं जिघांसीयान्न तेन ब्रह्महा भवेत्

అర్థశాస్త్రసమ్మతమైన విధి ప్రకారం అతడు బోధించాడు—ఆతతాయి వచ్చి, బ్రాహ్మణుడైనా తపస్వియైనా, చంపాలనే ఉద్దేశంతో ఉంటే, అతన్ని సంహరించాలి; అలా చేసినా బ్రహ్మహత్యాదోషం కలగదు।

Verse 72

इन्द्र उवाच । दधीचस्य वधाद्ब्रह्मन्नहं भीतो न संशयः । तस्माद्ब्रह्मवधात्सत्यं महदेनो भविष्यति

ఇంద్రుడు అన్నాడు—ఓ బ్రహ్మన్, దధీచి వధ కారణంగా నేను భయపడుతున్నాను, సందేహం లేదు. కాబట్టి బ్రాహ్మణవధం వల్ల నిజంగా మహాపాపం కలుగుతుంది।

Verse 73

अतो न कार्यमस्माभिर्ब्राह्मणानां तु हेलनम् । हेलनाद्बहवो दोषा भविष्यंति न चान्यथा

అతః మనము బ్రాహ్మణులను ఎప్పుడూ అవమానించకూడదు. అవమానమునుండి నిశ్చయంగా అనేక దోషాలు కలుగుతాయి—ఇతర ఫలితం లేదు.

Verse 74

अदृष्टं परमं धर्म्यं विधिना परमेण हि । कर्तव्यं मनसा चैवं पुरुषेण विजानता

ఫలము కనబడకపోయినా పరమ ధర్మమయమైన మార్గము పరమ విధి ప్రకారమే చేయవలెను. వివేకి పురుషుడు మనసులో నిశ్చయించి అలాగే ఆచరించాలి.

Verse 75

निःस्पृहं तस्य तद्वाक्यं श्रुत्वा ब्रह्मा ह्युवाच तम् । शक्रस्वबुद्ध्यावर्तस्व दधीचिं गच्छ सत्वरम्

అతని నిష్కామ వాక్యాన్ని విని బ్రహ్మ అతనితో ఇలా అన్నాడు—“హే శక్రా, నీ స్వబుద్ధితో తిరిగి వెళ్లు; దధీచిని త్వరగా చేరు.”

Verse 76

याचस्व तस्य चास्थीनि दधीचेः कार्यगौरवात् । गुरुणा सहितः शक्रो देवैः सह समन्वितः

“కార్య గౌరవం దృష్ట్యా దధీచి అస్తులను యాచించు.” అని. అప్పుడు శక్రుడు (ఇంద్రుడు) గురువుతో కలిసి, దేవులతో సమన్వితుడై బయలుదేరాడు.

Verse 77

तथेति गत्वा ते सर्वे दधीचस्याश्रमं शुभम् । नानासत्त्वसमायुक्तं वैरबावविवर्जितम्

“తథాస్తు” అని చెప్పి వారు అందరూ దధీచి యొక్క శుభ ఆశ్రమానికి వెళ్లారు—అది నానా జీవులతో నిండినదైనా, వైరభావం లేనిది.

Verse 78

मार्जारमूषकाश्चैव परस्परमुदान्विताः । ऐकपद्येन सिंहाश्च गजिन्यः कलभैः सह

అక్కడ పిల్లులు, ఎలుకలు కూడా పరస్పర స్నేహంతో కలిసి ఉండేవి. సింహాలు వైరం లేక ఒకే దారిలో సంచరించేవి; ఏనుగుతల్లులు తమ పిల్లలతో కలిసి నిశ్చింతగా సుఖంగా నివసించేవి.

Verse 79

तथा जात्यश्च विविधाः क्रीडायुक्ताः परस्परम् । नकुलैः सह सर्पाश्च क्रीडायुक्ताः परस्परम्

అలాగే అనేక రకాల జాతుల జీవులు పరస్పరం క్రీడలో మునిగిపోయేవి. ముంగిసలతో పాటు సర్పాలు కూడా పరస్పరం ఆటలలో పాల్గొనేవి.

Verse 80

एवंविधान्यनेकानि ह्यश्चर्याणि तदाश्रमे । पश्यंतो विबुधाः सर्वे विस्मयं परमं ययुः

ఆ ఆశ్రమంలో ఇలాంటి అనేక అద్భుతాలు కనిపించాయి. వాటిని చూచి సమస్త దేవగణాలు పరమ ఆశ్చర్యంలో మునిగిపోయారు.

Verse 81

अथासने मुनिश्रेष्ठं ददृशुः परमास्थितम् । तेजसा परमेणैव भ्राजमानं यथा रविम्

అనంతరం వారు మునిశ్రేష్ఠుని తన ఆసనంపై పరమ స్థిరత్వంతో స్థితుడై ఉన్నట్లు చూశారు. అతడు అత్యున్నత తేజస్సుతో సూర్యునివలె ప్రకాశించాడు.

Verse 82

विभावसुं द्वितीयं वा सुवर्चसहितं तदा । यथा ब्रह्मा हि सावित्र्या तथासौ मुनिसत्तमः

ఆ సమయంలో అతడు దివ్య కాంతితో కూడి రెండవ విభావసు (అగ్నిదేవుడు) వలె కనిపించాడు. బ్రహ్మదేవుడు సావిత్రితో ఎలా శోభిస్తాడో, అలాగే ఆ మునిసత్తముడు శోభిల్లాడు.

Verse 83

तं प्रणम्य ततो देवा वचनं चेदमब्रुवन् । त्वं दाता त्रिषु लोकेषु त्वत्सकाशमिहगताः

ఆయనకు నమస్కరించి దేవతలు ఇలా పలికారు— “మీరు త్రిలోకాల్లో దాతగా ప్రసిద్ధులు; అందుకే మీ సన్నిధికి ఇక్కడికి వచ్చాము।”

Verse 84

निशम्य वचनं तेषां देवानां भुनिरब्रवीत् । किमर्थ मागताः सर्वे वदध्वं तत्सुरोत्तमाः

దేవతల మాటలు విని ముని పలికాడు— “మీరు అందరూ ఏ కార్యార్థం వచ్చారు? చెప్పండి, ఓ సురోత్తములారా!”

Verse 85

प्रयच्छामि न संदेहो नान्यथा मम भाषितम् । तदोचुः सहिताः सर्वे दधीचिं स्वार्थकामुकाः

“నేను ఇస్తాను— సందేహం లేదు; నా మాట వేరుగా ఉండదు।” అప్పుడు తమ లక్ష్యసిద్ధిని కోరుతూ అందరూ కలిసి దధీచిని ఉద్దేశించి పలికారు।

Verse 86

भयभीता वयं विप्र भवद्दर्शनकांक्षिणः । त्रातारं त्वां समाकर्ण्य ब्रह्मणा नोदिता वयम्

ఓ విప్రా! మేము భయంతో వణికిపోతూ మీ దర్శనాన్ని కోరుకొని వచ్చాము. మీరు మా త్రాత అని విని బ్రహ్మదేవుడు మమ్మల్ని మీ వద్దకు ప్రేరేపించాడు.

Verse 87

सम्प्राप्ता विद्धि तत्सर्वं दातुमर्होऽथ सुव्रत

మేము ఆ కార్యార్థమే సంపూర్ణంగా వచ్చామని తెలుసుకోండి; అందువల్ల, ఓ సువ్రతా, మీరు అది అంతా ప్రసాదించుటకు యోగ్యులు.

Verse 88

निशम्य वचनं तेषां किं दातव्यं तदुच्यताम्

వారి మాటలు విని అతడు అన్నాడు— “ఏది దానంగా ఇవ్వాలి? అది చెప్పండి.”

Verse 89

ततो देवाब्रुवन्विप्र दैत्यानां निधनायनः । शस्त्रनिर्माणकार्यार्थं तवास्थीनि प्रयच्छ वै

అప్పుడు దేవతలు అన్నారు— “ఓ విప్రా! దైత్యుల సంహారార్థం, శస్త్ర నిర్మాణ కార్యార్థం నీ ఎముకలను నిజంగా మాకు ప్రసాదించు.”

Verse 90

प्रहस्योवाच विप्रर्षिस्तिष्ठध्वं क्षणमेव हि । स्वयमेव त्वहं देवास्त्यक्ष्याम्यद्य कलेवरम्

నవ్వుతూ ఋషి అన్నాడు— “క్షణమాత్రం ఇక్కడ నిలువండి; ఓ దేవతలారా, నేను స్వయంగా ఈ రోజు ఈ దేహాన్ని విడిచిపెడతాను.”

Verse 91

इत्युक्त्वा तानथो पत्नीं समाहूय सुवर्चसम् । प्रोवाच स महातेजाः श्रृणु देवी शुचिस्मिते

అని చెప్పి, తన కాంతిమతి భార్యను పిలిచి ఆ మహాతేజస్సు గలవాడు అన్నాడు— “ఓ దేవీ, శుచిస్మితే, విను.”

Verse 92

अस्थ्यर्थं याचितो देवैस्त्यजाम्येतत्कलेवरम् । ब्रह्मलोकं व्रजाम्यद्य परमेण समाधिना

దేవతలు ఎముకల నిమిత్తం యాచించినందున నేను ఈ దేహాన్ని త్యజిస్తున్నాను; ఈ రోజు పరమ సమాధితో బ్రహ్మలోకానికి వెళ్తాను.”

Verse 93

मयि याते ब्रह्मलोकं त्वं स्वधर्मेण तत्र माम् । प्राप्स्यस्येव न संदेहो वृथा चिन्तां च मा कृथाः

నేను బ్రహ్మలోకానికి వెళ్లిన తరువాత, నీవు కూడా నీ స్వధర్మాన్ని అనుసరించి అక్కడే నన్ను నిశ్చయంగా పొందుతావు—ఇందులో సందేహం లేదు. వ్యర్థమైన చింతను, శోకాన్ని చేయకు.

Verse 94

इत्युक्त्वा तां स्वपत्नीं स प्रेषयामास चाश्रमम् । ततो देवाग्रतो विप्रः समाधिमगमत्तदा

ఇలా చెప్పి అతడు తన భార్యను ఆశ్రమానికి పంపించాడు. ఆపై దేవగణాల సన్నిధిలో ఆ బ్రాహ్మణుడు సమాధిలో ప్రవేశించాడు.

Verse 95

समाधिना परेणैव विसृज्य स्वं कलेवरम् । ब्रह्मलोकं गतः सद्यः पुनर्नावर्तते यतः

ఆ పరమ సమాధి ద్వారానే తన దేహాన్ని విడిచి, అతడు క్షణమాత్రంలో బ్రహ్మలోకానికి వెళ్లాడు—అక్కడి నుంచి మరల తిరిగి రాడు.

Verse 96

दधीचिनामा मुनिवृंदवर्यः शिवप्रियः शिवदीक्षाभियुक्तः । परोपकारार्थमिदं कलेवरं शीघ्रं स विप्रोऽत्यजदात्मना तदा

అప్పుడు మునివృందంలో శ్రేష్ఠుడైన దధీచి—శివప్రియుడు, శివదీక్షలో స్థిరుడై—పరోపకారార్థం తన సంకల్పంతోనే త్వరగా దేహాన్ని త్యజించాడు.