Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 1

Devanagari script

अर्जुन उवाच । महीसागरमाहात्म्यमद्भुतं कीर्तितं त्वया । विस्मयः परमो मह्यं प्रहर्षश्चोपजायते

Transliteration

arjuna uvāca | mahīsāgaramāhātmyamadbhutaṃ kīrtitaṃ tvayā | vismayaḥ paramo mahyaṃ praharṣaścopajāyate

Translation

అర్జునుడు పలికెను—మీరు మహీసాగర మహాత్మ్యాన్ని అద్భుతంగా కీర్తించారు; దానివల్ల నాకు పరమ ఆశ్చర్యమూ, హర్షమూ కలుగుతున్నాయి।

Word by Word

• अर्जुनः: Arjuna
• अर्जुनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: arjuna (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन = Masculine, Nominative, Singular

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वच् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन = Perfect, 3rd person, Singular

• महीसागरमाहात्म्यम्: the greatness of the Mahī-sāgara
• महीसागरमाहात्म्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: mahī (प्रातिपदिक) + sāgara (प्रातिपदिक) + māhātmya (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन = Neuter, Nom./Acc., Singular; षष्ठी-तत्पुरुष-परम्परा: महीसागरस्य माहात्म्यम्

• अद्भुतम्: wonderful
• अद्भुतम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: adbhuta (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन = Neuter, Nom./Acc., Singular (qualifying माहात्म्यम्)

• कीर्तितम्: has been described/praised
• कीर्तितम्: Kriya (Predicate complement/कर्मणि-भाव)
• Type: Adjective
• Root: kīrtita (कृदन्त, √कीर्त्/√कीर्तय्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन = Neuter, Nom./Acc., Singular; क्त-प्रत्यय; ‘praised/related’

• त्वया: by you
• त्वया: Karana (Agent in passive/कर्तृ-करण)
• Type: Noun
• Root: yusmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: मध्यमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया, एकवचन = Instrumental, Singular

• विस्मयः: astonishment
• विस्मयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: vismaya (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन = Masculine, Nominative, Singular

• परमः: supreme/great
• परमः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: parama (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन = Masculine, Nominative, Singular (qualifying विस्मयः)

• मह्यम्: to me/for me
• मह्यम्: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: asmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, चतुर्थी (सम्प्रदान), एकवचन = Dative, Singular

• प्रहर्षः: joy
• प्रहर्षः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: praharṣa (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन = Masculine, Nominative, Singular

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: ca (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चय)

• उपजायते: arises
• उपजायते: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: उप-√जन् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद = Present, 3rd person, Singular, Ātmanepada

Speaker

Arjuna

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Mahīsāgara

Type: tirtha

Skanda Dialogue

Listener: Arjuna

Visual Art Cues

Scene: Arjuna, attentive and radiant with wonder, addresses the narrator (likely a sage/Skanda narrative voice), praising the marvelous greatness of Mahīsāgara; the background hints at a vast sacred sea with shimmering light.

Characters & Entities

• Arjuna
• Mahīsāgara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Hearing the glory of a sacred place awakens devotion, wonder, and inner joy—signs of faith taking root.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Mahīsāgara, introduced as a sacred geography theme whose māhātmya is being narrated.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly—this verse frames the response of the listener to a māhātmya narration.