Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 28

Devanagari script

तमाह ललितं कृष्णः फाल्गुनं परमं वचः । आत्मौपयिकमेवेदं भैमि पुत्रोऽभ्यभाषत

Transliteration

tamāha lalitaṃ kṛṣṇaḥ phālgunaṃ paramaṃ vacaḥ | ātmaupayikamevedaṃ bhaimi putro'bhyabhāṣata

Translation

అప్పుడు శ్రీకృష్ణుడు ఫాల్గుణుని (అర్జునుని) మృదువుగా పరమమైన వచనాలతో పలికెను. భైమీపుత్రుడు అన్నాడు—“ఇది తన స్వప్రయోజనార్థమే చెప్పిన మాట.”

Word by Word

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd/Accusative); एकवचन

• आह: said
• आह: Kriya (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अह्/ब्रू (धातु; √अह् ‘to say’)
• Form: लिट् (Perfect); प्रथमपुरुष (3rd person); एकवचन

• ललितम्: gentle, charming
• ललितम्: Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ललित (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd/Accusative); एकवचन

• कृष्णः: Krishna
• कृष्णः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कृष्ण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/Nominative); एकवचन

• फाल्गुनम्: Phalguna (Arjuna)
• फाल्गुनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: फाल्गुन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd/Accusative); एकवचन

• परमम्: supreme, excellent
• परमम्: Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd/Accusative); एकवचन

• वचः: words, speech
• वचः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वचस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd/Accusative); एकवचन

• आत्मौपयिकम्: beneficial to oneself, self-serving
• आत्मौपयिकम्: Karma (Predicate/object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आत्मन् (प्रातिपदिक) + उपयिक (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (आत्मने उपयिकम्/आत्मनः उपयिकम्); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd); एकवचन

• एव: indeed, only
• एव: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण (emphatic particle)

• इदम्: this
• इदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd); एकवचन

• भैमि: O son of Bhima
• भैमि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: भैमि (प्रातिपदिक; भीमस्य अपत्यम्/सम्बन्धः)
• Form: पुंलिङ्ग; सम्बोधन (8th/Vocative); एकवचन

• पुत्रः: son
• पुत्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/Nominative); एकवचन

• अभ्यभाषत: spoke to, addressed
• अभ्यभाषत: Kriya (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भाष् (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect); प्रथमपुरुष (3rd person); एकवचन; उपसर्गः अभि-

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating; Kṛṣṇa speaks within the narrative; a remark is attributed to “Bhaimī-putra”

Visual Art Cues

Scene: Kṛṣṇa leans slightly toward Arjuna, speaking softly; Arjuna listens, shoulders easing; Draupadī’s presence implied by epithet ‘Bhīmī-putra’ (her son) as a narrative voice/remark about motive.

Characters & Entities

• Kṛṣṇa
• Phālguna (Arjuna)
• Bhaimī (Draupadī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Discernment is dharma: wise counsel helps distinguish self-serving speech from truth aligned with righteousness.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No site is named in this verse; the chapter’s ongoing frame remains the Guptakṣetra māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse focuses on counsel and interpretation of intent.