Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 69

Devanagari script

रुद्रं देवीश्च चामुंडां सोपालंभं वचोऽब्रवीत् । त्वमेव देवि जानासि रक्ष्यते शार्ङ्गधन्विना

Transliteration

rudraṃ devīśca cāmuṃḍāṃ sopālaṃbhaṃ vaco'bravīt | tvameva devi jānāsi rakṣyate śārṅgadhanvinā

Translation

అతడు రుద్రునికీ దేవికీ—చాముండకూ కూడ—నిందాభరిత వచనాలు పలికాడు: “ఓ దేవి, శార్ఙ్గధన్వి (విష్ణు/కృష్ణుడు) చేత ఇతడు ఎలా రక్షింపబడుతున్నాడో నీవే తెలుసు.”

Word by Word

• रुद्रम्: Rudra
• रुद्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रुद्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• देवीः: goddesses
• देवीः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• चामुण्डाम्: Cāmuṇḍā
• चामुण्डाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: चामुण्डा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• सोपालम्भम्: with reproach; reproachful
• सोपालम्भम्: Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स-उपालम्भ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; अव्ययीभावः (सह उपालम्भेन)

• वचः: words; speech
• वचः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वचस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• अब्रवीत्: said; spoke
• अब्रवीत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• एव: indeed; alone
• एव: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारण-अव्यय (emphatic particle)

• देवि: O goddess
• देवि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• जानासि: you know
• जानासि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ज्ञा (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• रक्ष्यते: is protected
• रक्ष्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: रक्ष् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (Passive), आत्मनेपद

• शार्ङ्गधन्विना: by the wielder of Śārṅga (Viṣṇu/Kṛṣṇa)
• शार्ङ्गधन्विना: Karana (Agent/Instrument in passive/करण)
• Type: Noun
• Root: शार्ङ्ग-धन्विन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (शार्ङ्गं धनुः यस्य)

Speaker

Unspecified (likely Barbarīka speaking within the narrative)

Visual Art Cues

Scene: A heated address: Barbarīka confronts Rudra and the Goddess, even Cāmuṇḍā, with reproach, pointing to the unseen shield of the Śārṅga-wielder around the protected hero.

Characters & Entities

• Rudra
• Cāmuṇḍā
• Śārṅgadhanvin (Kṛṣṇa/Viṣṇu)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine protection operates through higher will; even gods and heroes recognize the supremacy of that safeguarding power.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tirtha is named; the verse centers on divine protection and inter-deity dialogue.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a narrative statement with theological emphasis.