Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 48
Devanagari script
गुह्यकाधिपतिस्त्वं हि कालनाभ इति स्मृतः । षष्टिकोटिपतिर्जातो यक्षरक्षाकृते भुवि
Transliteration
guhyakādhipatistvaṃ hi kālanābha iti smṛtaḥ | ṣaṣṭikoṭipatirjāto yakṣarakṣākṛte bhuvi
Translation
నీవే గుహ్యకుల అధిపతి, ‘కాలనాభ’ అని ప్రసిద్ధుడు; భూమిపై యక్షుల రక్షణార్థం నీవు అరవై కోట్లకు అధిపతిగా జన్మించావు.
Word by Word
गुह्यकाधिपतिःlord of the guhyakas
गुह्यकाधिपतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगुह्यक + अधिपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः गुह्यकानाम् अधिपतिः (षष्ठी-तत्पुरुष)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
हिindeed
हि:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
कालनाभःKālanābha
कालनाभः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकालनाभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः काल + नाभ (तत्पुरुष/कर्मधारय-प्राय)
इतिthus
इति:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/इत्यर्थक-अव्यय (quotative particle)
स्मृतःis called/remembered
स्मृतः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (त्वम् इति)
षष्टिकोटिपतिःlord of sixty crores
षष्टिकोटिपतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootषष्टि + कोटि + पति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः षष्टिकोटीनां पतिः (षष्ठी-तत्पुरुष)
जातःborn/has become
जातः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past participle used intransitively), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
यक्षरक्षाकृतेfor the protection of the yakṣas
यक्षरक्षाकृते:
Sampradana (Purpose/Dative/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootयक्ष + रक्षा + कृते (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (Dative/4th), एकवचन; समासः यक्षाणां रक्षार्थं (षष्ठी-तत्पुरुष; कृते = अर्थे)
भुविon earth
भुवि:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभू (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
Speaker
Maurvī (continuing praise, from context)
Tirtha Mahatmya
Tirtha: (Implied) Guhyaka/Yakṣa protective sphere
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: The speaker reveals the hero’s deeper identity: lord of the Guhyakas, known as Kālanābha, commander of sixty crores, stationed on earth to protect Yakṣas; the atmosphere turns mystical and cosmic.
Characters & Entities
G
GhaṭotkacaG
GuhyakasK
KālanābhaY
YakṣasFAQs
Purāṇic roles frame power as responsibility—great leaders are born for protection (rakṣā), not mere domination.
No specific tīrtha is mentioned in this verse.
None.