Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 43
Devanagari script
केशेष्वादाय सव्येन पाणिनाऽपातयद्भुवि । ततः कंठे सव्यपादं दत्त्वादाय च कर्तिकाम्
Transliteration
keśeṣvādāya savyena pāṇinā'pātayadbhuvi | tataḥ kaṃṭhe savyapādaṃ dattvādāya ca kartikām
Translation
ఎడమ చేతితో ఆమె జుట్టు పట్టుకుని నేలమీద పడేశాడు. ఆపై ఆమె కంఠంపై ఎడమ కాలు ఉంచి, కత్తిని (కర్తికను) తీసుకున్నాడు.
Word by Word
केशेषुin/at the hair (by the hair)
केशेषु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः, बहुवचनम्; Locative plural
आदायhaving seized
आदाय:
Kriya (Gerundial/पूर्वक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootआदाय (कृदन्त; √दा (दाने/आदाने) + आ-; ल्यप्/क्त्वा)
Formक्त्वान्त-अव्ययम्; Absolutive (having seized/taken)
सव्येनwith the left
सव्येन:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootसव्य (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; Instrumental singular (with the left)
पाणिनाwith (his) hand
पाणिना:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootपाणि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; Instrumental singular
अपातयत्threw down, made fall
अपातयत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√पत् (पतने) (धातु)
Formलङ्-लकारः (परस्मैपदम्), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; causative sense with अव- prefix: अवपातयति; Imperfect 3rd singular
भुविon the ground
भुवि:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभू (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; Locative singular
ततःthen, thereafter
ततः:
Avyaya (Adverb/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय; तद्-तसिल्)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त-अव्ययम्; Ablatival adverb (thereupon/from then)
कण्ठेon the neck/throat
कण्ठे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकण्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; Locative singular
सव्य-पादम्the left foot
सव्य-पादम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसव्य (प्रातिपदिक) + पाद (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयः (सव्यः पादः); पुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; Accusative singular
दत्त्वाhaving placed
दत्त्वा:
Kriya (Gerundial/पूर्वक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootदत्त्वा (कृदन्त; √दा (दाने) ; क्त्वा)
Formक्त्वान्त-अव्ययम्; Absolutive (having placed/given)
आदायhaving taken
आदाय:
Kriya (Gerundial/पूर्वक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootआदाय (कृदन्त; √दा (आदाने) + आ-; क्त्वा)
Formक्त्वान्त-अव्ययम्; Absolutive (having taken)
चand
च:
Avyaya (Conjunction/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्; Conjunction
कर्तिकाम्a knife/dagger (kartikā)
कर्तिकाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकर्तिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; Accusative singular
Speaker
Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (deduced)
Visual Art Cues
Scene: Ghaṭotkaca seizes Maurvī by the hair, throws her down, pins her throat with his left foot, and reaches for a knife (kārtikā).
Characters & Entities
B
BhaimīK
Kārtikā (knife)FAQs
The verse depicts the decisive subduing of harmful force—symbolically, the restraint of chaos by superior strength.
No tīrtha is identified in this verse.
None.