Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 33

Devanagari script

प्रातिवेश्मकपुत्री त्वं मयानीयात्र पोषिता । भार्यार्थं सुचिरं कालं तत्कार्यं साधय प्रिये

Transliteration

prātiveśmakaputrī tvaṃ mayānīyātra poṣitā | bhāryārthaṃ suciraṃ kālaṃ tatkāryaṃ sādhaya priye

Translation

‘నీవు పొరుగింటి కుమార్తె; నిన్ను నేను ఇక్కడికి తీసుకొచ్చి పోషించాను. చాలాకాలంగా భార్యార్థంగా నిన్ను ఉంచుకున్నాను—ఇప్పుడు, ప్రియే, ఆ కార్యాన్ని నెరవేర్చు.’

Word by Word

• प्रातिवेश्मक-पुत्री: (you are) the neighbour’s daughter
• प्रातिवेश्मक-पुत्री: Sambodhana/Addressed (Vocative sense in nominative/सम्बोधनार्थ)
• Type: Noun
• Root: प्रातिवेश्मक (प्रातिपदिक) + पुत्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (प्रातिवेश्मकस्य पुत्री = neighbour’s daughter)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तम-पुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• मया: by me
• मया: Karana (Instrument/Agentive instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तम-पुरुष-सर्वनाम, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन

• आनीय: having brought
• आनीय: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ+नी (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), ‘having brought’

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (locative adverb)

• पोषिता: nourished/raised
• पोषिता: Kriya (Predicative participle/क्रिया-विशेषण)
• Type: Verb
• Root: पुष् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (Past Passive Participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि प्रयोगभावः (passive sense)

• भार्या-अर्थम्: for (being) a wife
• भार्या-अर्थम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Indeclinable
• Root: भार्या (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-समास; द्वितीया-एकवचनरूपेण अव्ययवत् (for the purpose of becoming a wife)

• सुचिरम्: for a long (time)
• सुचिरम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सुचिर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘कालम्’ इति विशेषणम्

• कालम्: time
• कालम्: Karma (Object/extent/कर्म-प्रवृत्तिनिमित्त)
• Type: Noun
• Root: काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• तत्-कार्यं: that task
• तत्-कार्यं: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + कार्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (तत् कार्यम् = that task/matter)

• साधय: accomplish
• साधय: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: साध् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन, परस्मैपद

• प्रिये: O dear one
• प्रिये: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

Speaker

The lust-deluded man (father/guardian figure within the narrative)

Visual Art Cues

Scene: A man speaks deceitfully to a young woman, attempting to redefine her identity and justify taking her as wife; the scene should emphasize manipulation and moral distortion.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma condemns deception and exploitation; guardianship is sacred and must not be perverted by desire.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None; the verse is part of an ethical narrative, not a tīrtha-māhātmya line.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.