Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 119

Devanagari script

महिमा शेषपूज्यत्वात्प्राप्तिर्नाप्राप्यमस्य यत् । प्राकाम्यमस्य व्यापित्वादीशित्वं चेश्वरो यतः

Transliteration

mahimā śeṣapūjyatvātprāptirnāprāpyamasya yat | prākāmyamasya vyāpitvādīśitvaṃ ceśvaro yataḥ

Translation

మహిమ అనబడేది—అతడు అందరిచేత పూజ్యుడైనందున; ప్రాప్తి అనగా—ఏదీ అప్రాప్యంగా మిగలని స్థితి. ప్రాకామ్యము సర్వవ్యాపకునికి; ఈశిత్వము ఆయనదే, ఎందుకంటే ఆయనే పరమేశ్వరుడు.

Word by Word

• महिमा: greatness, glory
• महिमा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महिमन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; भाववाचक-नाम (abstract noun)

• शेष-पूज्यत्वात्: because of being worthy of worship by all (the rest)
• शेष-पूज्यत्वात्: Hetu/Apādāna (Cause/Ablative)
• Type: Noun
• Root: शेष (प्रातिपदिक) + पूज्यत्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; हेत्वर्थे (cause)

• प्राप्तिः: attainment
• प्राप्तिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्राप्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; भाववाचक-नाम

• न: not
• न: Sambandha (Particle/Relation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय (negation particle)

• अप्राप्यम्: not unattainable (i.e., attainable)
• अप्राप्यम्: Karmadhāraya/Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अ-प्राप्य (कृदन्त; √आप् (आप्/प्राप्) धातु)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; क्तव्य/यत्-प्रत्ययान्त (gerundive), निषेध-पूर्वक

• अस्य: of him/this
• अस्य: Sambandha (Genitive/Relation)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम

• यत्: which/that
• यत्: Sambandha (Relative/Connector)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)

• प्राकाम्यम्: fulfilment of desires, freedom of will
• प्राकाम्यम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्राकाम्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; भाववाचक-नाम

• अस्य: of him/this
• अस्य: Sambandha (Genitive/Relation)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम

• व्यापित्वात्: because of pervasiveness
• व्यापित्वात्: Hetu/Apādāna (Cause/Ablative)
• Type: Noun
• Root: व्यापित्व (प्रातिपदिक; √व्याप् धातु-भाव)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; हेत्वर्थे

• ईशित्वम्: lordship, sovereignty
• ईशित्वम्: Karta/Viśeṣya (Subject/Predicate-noun)
• Type: Noun
• Root: ईशित्व (प्रातिपदिक; √ईश् धातु-भाव)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; भाववाचक-नाम

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• ईश्वरः: the Lord
• ईश्वरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• यतः: because, since
• यतः: Hetu (Cause marker)
• Type: Indeclinable
• Root: यतः (अव्यय; यद्-तसिल्)
• Form: हेतु/कारणवाचक-अव्यय (causal indeclinable: 'because/for')

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta)

Visual Art Cues

Scene: A serene yogin in a Śaiva setting, haloed by subtle cosmic motifs indicating pervasion and lordship; the siddhis appear as symbolic emblems (lotus, conch-like aura, expanding mandala).

Characters & Entities

• Īśvara (Śiva)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It ties yogic powers to divine-like qualities—reverence, omnipresence, and lordship—grounded in the reality of Īśvara.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No site is named; the verse is a conceptual gloss on siddhis and Īśvara-nature.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it provides definitions rather than ritual instruction.