Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 14

Devanagari script

इति त्रिपुरुषशालामाहात्म्यम् । नारद उवाच । अथान्यत्संप्रवक्ष्यामि मदीयसरसो महत्

Transliteration

iti tripuruṣaśālāmāhātmyam | nārada uvāca | athānyatsaṃpravakṣyāmi madīyasaraso mahat

Translation

ఇలా త్రిపురుష-శాల మహాత్మ్యం ముగిసింది. నారదుడు పలికెను—ఇప్పుడు నేను మరొక విషయాన్ని ప్రకటిస్తాను: నాతో సంబంధమైన సరస్సు యొక్క మహా మహాత్మ్యం।

Word by Word

• iti: thus
• iti: Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: iti (अव्यय)
• Form: उक्त्यर्थक-अव्यय (quotative particle; thus)

• tri-puruṣa-śālā-māhātmyam: the greatness of the three-man hall
• tri-puruṣa-śālā-māhātmyam: Karma/Viṣaya (Topic/Object/विषय)
• Type: Noun
• Root: tri + puruṣa + śālā + māhātmya (प्रातिपदिकानि)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (त्रिपुरुषशालायाः माहात्म्यम्)

• nāradaḥ: Nārada
• nāradaḥ: Karta (Speaker/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: nārada (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; वक्ता

• uvāca: said
• uvāca: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √vac (वच्) (धातु)
• Form: लिट् (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्

• atha: then
• atha: Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: atha (अव्यय)
• Form: अनन्तरबोधक-अव्यय (then/now)

• anyat: another (topic)
• anyat: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: anya (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म (object of ‘saṃpravakṣyāmi’)

• saṃpravakṣyāmi: I shall explain fully
• saṃpravakṣyāmi: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: saṃ-pra-√vac (वच्) (धातु)
• Form: लृट् (Simple Future/लृट्), उत्तमपुरुष (1st), एकवचन; परस्मैपदम्

• madīya-sarasaḥ: of my lake
• madīya-sarasaḥ: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: madīya (प्रातिपदिक) + saras (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (मदीयस्य सरसः)

• mahat: great
• mahat: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: mahat (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; विशेषणम् (sarasaḥ—intended as ‘mahat saras’)

Speaker

Nārada

Characters & Entities

• Nārada
• Tripuruṣaśālā
• Nāradīya-saras

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Māhātmyas are structured teachings—one sacred site’s glory leads into another, guiding pilgrims through dharmic geography.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Nāradīya-saras (Nārada’s sacred lake) is introduced as the next tīrtha to be praised.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific rite is prescribed here; it functions as a narrative transition introducing the lake’s greatness.