Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 50

Devanagari script

वरं मत्तो वृणीध्वं च दुर्लभं यं हृदीच्छत । यूयं स्वयं हि वरदा मत्संगो मास्तु निष्फलः

Transliteration

varaṃ matto vṛṇīdhvaṃ ca durlabhaṃ yaṃ hṛdīcchata | yūyaṃ svayaṃ hi varadā matsaṃgo māstu niṣphalaḥ

Translation

నా నుండి మీ హృదయంలో కోరుకునే ఆ దుర్లభ వరాన్ని కోరండి. మీరు స్వయంగా వరదాతలే; మీతో నా సంగమం నిష్ఫలంగా ఉండకూడదు.

Word by Word

• वरम्: a boon
• वरम्: Karman (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• मत्तः: from me
• मत्तः: Apadana (अपादान)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; ‘from me’

• वृणीध्वम्: choose (for yourselves)
• वृणीध्वम्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वृ (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), आत्मनेपद, मध्यमपुरुष, बहुवचन; धातु=वृ ‘वरणे’

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• दुर्लभम्: hard to obtain
• दुर्लभम्: Karman-qualifier (कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दुर्लभ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (वरम्)

• यम्: which
• यम्: Karman (कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसक, द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धबोधक

• हृदि: in (your) heart
• हृदि: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: हृद् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• इच्छत: you desire
• इच्छत: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: इष्/इच्छ् (धातु)
• Form: लट् (Present), परस्मैपद, मध्यमपुरुष, बहुवचन; छान्दस/वैदिक-रूप ‘इच्छत’ = ‘इच्छथ’

• यूयम्: you (all)
• यूयम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, बहुवचन

• स्वयम्: yourselves
• स्वयम्: Emphasis (निपातार्थ)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वयम् (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb) = ‘by yourselves’

• हि: indeed
• हि: Emphasis (निपातार्थ)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (particle) = ‘indeed/for’

• वरदाः: givers of boons
• वरदाः: Predicate nominative (विधेय)
• Type: Noun
• Root: वरद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘वरं ददाति’ इति (कर्तृवाचक)

• मत्सङ्गः: association with me
• मत्सङ्गः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मत् (अस्मद्-सम्बन्ध) + सङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मम सङ्गः)

• मा: do not
• मा: Pratishedha (प्रतिषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: मा (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय (prohibitive particle)

• अस्तु: be
• अस्तु: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• निष्फलः: fruitless
• निष्फलः: Predicate adjective (विधेय-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: निष्फल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (मत्सङ्गः)

Speaker

Bhāskara (Sūrya)

Skanda Dialogue

Listener: dvijoत्तama sages

Visual Art Cues

Scene: Sūrya (radiant, crowned) addresses a group of sages, offering a boon; the sages appear luminous from austerity, indicating they too are ‘varadāḥ’.

Characters & Entities

• Bhāskara (Sūrya)
• Brāhmaṇas (vipramukhyāḥ)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A sacred encounter should culminate in meaningful blessing; holiness itself is described as boon-giving.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is specified; the focus is the boon-bestowing moment within the narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

No formal rite; the verse presents the offering and acceptance of a boon (vara).