Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 64

Devanagari script

पुत्र उवाच । एकत्रिंशत्सहस्राणि पठित्वापि त्वया पितः । नानातर्कान्भ्रांतिरेव संधिता मनसिस्वके

Transliteration

putra uvāca | ekatriṃśatsahasrāṇi paṭhitvāpi tvayā pitaḥ | nānātarkānbhrāṃtireva saṃdhitā manasisvake

Translation

కుమారుడు అన్నాడు—తండ్రీ, ముప్పై ఒక వేల (శ్లోకాలు/ఉపదేశాలు) చదివినా, నానా తర్కాలతో నీ మనసులో గందరగోళాన్నే కుట్టిపెట్టుకున్నావు.

Word by Word

• पुत्रः: son
• पुत्रः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• एकत्रिंशत्: thirty-one
• एकत्रिंशत्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एकत्रिंशत् (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: संख्यावाचक, अव्ययवत्/अविकारी; ‘31’ (सहस्राणि इत्यस्य विशेषण)

• सहस्राणि: thousands
• सहस्राणि: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: सहस्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• पठित्वा: having read
• पठित्वा: Purvakala (पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: पठ् (धातु) + क्त्वा (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्यय; ‘having read’

• अपि: even
• अपि: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: सम्भावना/अपि-कारक-अव्यय (particle: even/also)

• त्वया: by you
• त्वया: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: त्रिलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; सर्वनाम

• पितः: O father
• पितः: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन

• नाना: various
• नाना: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नाना (अव्यय/प्रातिपदिकवत्)
• Form: विविधार्थक-अव्यय (indeclinable used adjectivally)

• तर्कान्: arguments, reasonings
• तर्कान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तर्क (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• भ्रान्तिः: delusion, confusion
• भ्रान्तिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भ्रान्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• एव: indeed, only
• एव: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारण-अव्यय (emphatic particle)

• संधिता: is fixed/formed
• संधिता: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + धा (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘placed/settled/formed’

• मनसि: in the mind
• मनसि: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• स्वके: one's own
• स्वके: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्वक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषण (मनसि)

Speaker

Son of Kauthuma (the boy)

Skanda Dialogue

Listener: pitā (father)

Visual Art Cues

Scene: A confident young son addresses an older learned father surrounded by stacks of manuscripts; the father appears unsettled, as if realizing the weight of the critique; the son’s gesture is precise, cutting through confusion.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Accumulated learning and debate can still leave one confused; wisdom requires clarity, not just quantity of texts.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No sacred place is referenced in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.