Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 15

Devanagari script

घ्नंति तस्मादविद्वांस्तु बिभियाच्च प्रतिग्रहात् । स्वल्पक केनाप्यविद्वांस्तु पंके गौरिव सीदति

Transliteration

ghnaṃti tasmādavidvāṃstu bibhiyācca pratigrahāt | svalpaka kenāpyavidvāṃstu paṃke gauriva sīdati

Translation

కాబట్టి అవిద్వాంసుడు ప్రతిగ్రహాన్ని భయపడాలి; అది అతనిని నాశనం చేస్తుంది. చిన్న దానంతోనైనా అజ్ఞాని బురదలో గోవులా కూరుకుపోతాడు।

Word by Word

• घ्नन्ति: kill; destroy
• घ्नन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: हन् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्; परस्मैपदम्

• तस्मात्: therefore; from that
• तस्मात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पञ्चमी-विभक्त्यन्तम् अव्ययीभाववत् कारणार्थे (ablatival adverb): ‘therefore/from that’

• अविद्वान्: an ignorant person
• अविद्वान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अ-विद्वस् (प्रातिपदिक; नञ्-समास)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• तु: but
• तु: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपातः (contrastive particle)

• बिभियात्: should fear
• बिभियात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भी (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; आत्मनेपदम्

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)

• प्रतिग्रहात्: from accepting gifts; because of gift-taking
• प्रतिग्रहात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: प्रतिग्रह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्तिः (5th/पञ्चमी), एकवचनम्; अपादानार्थे

• स्वल्पकम्: a small (thing)
• स्वल्पकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: स्वल्पक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मविशेषणम्

• केनापि: by someone/with something (even)
• केनापि: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (3rd/तृतीया), एकवचनम्; ‘अपि’ निपातसमन्वितम् (indefinite: by someone/with something)

• अविद्वान्: an ignorant person
• अविद्वान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अ-विद्वस् (प्रातिपदिक; नञ्-समास)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• तु: but
• तु: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपातः (contrastive particle)

• पङ्के: in mud
• पङ्के: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पङ्क (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्

• गौः: a cow
• गौः: Upamana (Standard of comparison/उपमान)
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• इव: like
• इव: Sambandha (Comparison/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: उपमावाचक-अव्ययम् (comparative particle)

• सीदति: sinks; gets stuck
• सीदति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सद् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa default)

Visual Art Cues

Scene: A vivid moral simile: an ignorant man clutching a small gift sinks into a muddy mire; nearby, a cow struggles in mud—parallel imagery underscoring the verse’s comparison.

Characters & Entities

• Pratigraha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Acceptance of gifts requires qualification; ignorance turns even small gains into spiritual downfall.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific sacred site is named; the teaching is ethical and universal.

What ritualistic prescription is mentioned?

A cautionary rule: the unqualified should avoid pratigraha (accepting gifts), as it carries karmic burden.