Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 38

Devanagari script

तत्र यः सात्त्विको नाम स स्वर्गं प्रतिपद्यते । स्वर्गात्कालपरिभ्रष्टो धनी धर्मी सुखी भवेत्

Transliteration

tatra yaḥ sāttviko nāma sa svargaṃ pratipadyate | svargātkālaparibhraṣṭo dhanī dharmī sukhī bhavet

Translation

వాటిలో ‘సాత్త్వికుడు’ అని పిలువబడేవాడు స్వర్గాన్ని పొందుతాడు. కాలక్రమంలో స్వర్గం నుండి చ్యుతుడై, ధనవంతుడుగా, ధర్మనిష్ఠుడుగా, సుఖిగా జన్మిస్తాడు।

Word by Word

• तत्र: there; in that case
• तत्र: Avyaya (Adverbial/अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देश/प्रसङ्गवाचक-अव्यय (adverb: there/in that context)

• यः: who
• यः: Karta (Relative subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)

• सात्त्विकः: sattvic
• सात्त्विकः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सात्त्विक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); विशेषण of ‘यः/सः’

• नाम: indeed; by name
• नाम: Avyaya (Particle/अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: निपात (particle: ‘indeed/by name’)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)

• स्वर्गम्: heaven
• स्वर्गम्: Karma (Goal/Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्वर्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)

• प्रतिपद्यते: attains; reaches
• प्रतिपद्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्रति + पद् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), आत्मनेपद

• स्वर्गात्: from heaven
• स्वर्गात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: स्वर्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन (Singular)

• कालपरिभ्रष्टः: fallen (from there) when time is exhausted
• कालपरिभ्रष्टः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: काल (प्रातिपदिक) + परि + भ्रंश् (धातु)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); भूतकृदन्त (क्त) ‘परिभ्रष्ट’; षष्ठी-तत्पुरुषः (कालात् परिभ्रष्टः = ‘fallen due to time (i.e., after time is exhausted)’)

• धनी: wealthy
• धनी: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: धनिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); विशेषण of implied subject

• धर्मी: righteous
• धर्मी: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: धर्मिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); विशेषण

• सुखी: happy
• सुखी: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सुखिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); विशेषण

• भवेत्: would become; would be
• भवेत्: Kriya (Copular/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: विधिलिङ्-लकार (Optative), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Svarga

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Dvija (questioner)

Visual Art Cues

Scene: A sāttvika soul ascends to svarga, enjoys celestial prosperity, then after time returns to earth as a wealthy, righteous, happy person—illustrating impermanent heaven and karmic return.

Characters & Entities

• Svarga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sattva-oriented virtue bears heavenly reward and later results in a dharmic, prosperous human birth.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is specified; the verse teaches general karmic outcomes.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; it implies cultivating sattva through dharmic living to gain auspicious results.