Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 108

Devanagari script

व्याख्याता धर्मशास्त्राणां यथा साक्षाद्बृहस्पतिः । किं त्वहं विविधान्धर्माल्लोंकानां वर्णये भृशम्

Transliteration

vyākhyātā dharmaśāstrāṇāṃ yathā sākṣādbṛhaspatiḥ | kiṃ tvahaṃ vividhāndharmālloṃkānāṃ varṇaye bhṛśam

Translation

నేను ధర్మశాస్త్రాల వ్యాఖ్యాతనని, సాక్షాత్తు బృహస్పతిలా ప్రదర్శించుకొనేవాడిని; అయినా ప్రజలకు అనేక విధాల ‘ధర్మాలను’ గట్టిగా ప్రకటించేవాడిని.

Word by Word

• व्याख्याता: expounder/commentator
• व्याख्याता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वि+आ+ख्या (धातु)
• Form: कृदन्त (तृच्/कर्तरि - ‘one who explains’); पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन

• धर्मशास्त्राणाम्: of Dharma-śāstras
• धर्मशास्त्राणाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: धर्म (प्रातिपदिक) + शास्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (धर्मस्य शास्त्राणि); नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), बहुवचन

• यथा: as/like
• यथा: Sambandha (Comparative particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; उपमान/प्रकारार्थक (as/like)

• साक्षात्: directly/in person
• साक्षात्: Sambandha (Adverb/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: साक्षात् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रत्यक्षार्थक (directly/in person)

• बृहस्पतिः: Bṛhaspati
• बृहस्पतिः: Upamana (Standard of comparison/उपमान)
• Type: Noun
• Root: बृहस्पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन

• किम्: what/why
• किम्: Sambandha (Interrogative/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् प्रयोगः; प्रश्नार्थक (interrogative particle)

• तु: but/however
• तु: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; विरोध/विशेषार्थक (but/however)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन

• विविधान्: various
• विविधान्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विविध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), बहुवचन; विशेषण (धर्मान्)

• धर्मान्: duties/laws
• धर्मान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: धर्म (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), बहुवचन

• लोकानाम्: of people/of the worlds
• लोकानाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), बहुवचन

• वर्णये: I describe/expound
• वर्णये: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वर्णय् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान/Present), उत्तमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• भृशम्: greatly/excessively
• भृशम्: Sambandha (Adverb/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: भृशम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb: excessively/strongly)

Speaker

A repentant sinner (self-confession narrative; specific name not in snippet)

Skanda Dialogue

Listener: Interlocutor

Visual Art Cues

Scene: A public expounder addressing a crowd, elevated seat, animated gestures; subtle visual irony—outer sanctity vs inner corruption hinted by shadowed expression or concealed wine/meat motifs (symbolic).

Characters & Entities

• Bṛhaspati

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pretending to be a great authority on dharma while lacking inner purity is itself a grave moral failing.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No particular tīrtha is named in this verse; it functions as a moral self-confession within the narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the verse focuses on ethical integrity rather than a specific rite.