Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 4

Devanagari script

तस्मिन्क्षणे विरिंचोऽपि श्लोकं प्रह्वोऽब्रवीत्किल । अनंताय नमस्तस्मै यस्यांतो नोपलभ्यते

Transliteration

tasminkṣaṇe viriṃco'pi ślokaṃ prahvo'bravītkila | anaṃtāya namastasmai yasyāṃto nopalabhyate

Translation

ఆ క్షణంలో విరిఞ్చుడు (బ్రహ్మ) కూడా వినయంగా ఈ శ్లోకాన్ని పలికాడు—“యావరి అంతం ఎప్పటికీ లభించదో ఆ అనంతునికి నమస్కారం.”

Word by Word

• तस्मिन्: at that
• तस्मिन्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन

• क्षणे: moment
• क्षणे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: क्षण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• विरिञ्चः: Viriñca (Brahmā)
• विरिञ्चः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विरिञ्च (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ब्रह्मणः नाम

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (also/even)

• श्लोकम्: a verse
• श्लोकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: श्लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• प्रह्वः: bowed down / humble
• प्रह्वः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रह्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (विरिञ्चः)

• अब्रवीत्: said
• अब्रवीत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लुङ्-लकार (Aorist), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• किल: indeed
• किल: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: किल (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (indeed/it is said)

• अनन्ताय: to the Infinite (Ananta)
• अनन्ताय: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: अनन्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (4th/Dative), एकवचन

• नमः: salutation
• नमः: Sambandha (Discourse/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (प्रातिपदिक; अव्ययीभूत)
• Form: अव्यय; नमस्कारार्थक-निपात (salutation)

• तस्मै: to him
• तस्मै: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति, एकवचन

• यस्य: whose
• यस्य: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• अन्तः: end/limit
• अन्तः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अन्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• न: not
• न: Sambandha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध-निपात (negation)

• उपलभ्यते: is obtained/found
• उपलभ्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: उप-लभ् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपद, कर्मणि-प्रयोग (Passive)

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deductive, Māheśvarakhaṇḍa narrative frame)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Brahmaloka (cosmic)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Karadhama

Visual Art Cues

Scene: Brahmā (Viriñca) stands or kneels in humility, hands folded, before a formless radiance or endless pillar of light symbolizing the Infinite; sages witness in awe.

Characters & Entities

• Viriñca (Brahmā)
• Ananta (the Infinite Lord)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Supreme is infinite and cannot be measured; humility and reverence are the right response to the immeasurable Divine.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named in this verse; it is a doctrinal praise (stuti) of the Infinite Lord.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the act implied is stuti—offering salutations and praise.