Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 149

Devanagari script

शक्तयः सर्वभावानामचिंत्या ज्ञानगोचराः । तस्मात्तत्त्वं प्रगृह्णन्ति शेषमत्रैवदृश्यते

Transliteration

śaktayaḥ sarvabhāvānāmaciṃtyā jñānagocarāḥ | tasmāttattvaṃ pragṛhṇanti śeṣamatraivadṛśyate

Translation

సర్వభావాలలోని శక్తులు అచింత్యమైనవే, అయినా జ్ఞానదృష్టికి గోచరమవుతాయి. అందుచేత వారు తత్త్వాన్ని గ్రహిస్తారు; మిగతది ఇక్కడే నిలిచినట్లు కనిపిస్తుంది.

Word by Word

• शक्तयः: powers/energies
• शक्तयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• सर्वभावानाम्: of all beings/states
• सर्वभावानाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सर्व-भाव (प्रातिपदिक; सर्व + भाव)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), बहुवचन; समासः कर्मधारय/तत्पुरुष-प्रायः (सर्वे भावाः)

• अचिन्त्याः: inconceivable
• अचिन्त्याः: Karta (Qualifier of subject/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अ-चिन्त्य (प्रातिपदिक; कृदन्त-विशेषण from चिन्त् + य)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (शक्तयः)

• ज्ञानगोचराः: within the range of knowledge
• ज्ञानगोचराः: Karta (Qualifier of subject/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ज्ञान-गोचर (प्रातिपदिक; ज्ञान + गोचर)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (ज्ञानस्य गोचराः); विशेषण (शक्तयः)

• तस्मात्: therefore/from that
• तस्मात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तस्मात् इति तद्धित/सर्वनाम-रूपं, अपादानार्थे (ablative used adverbially: 'therefore/from that')

• तत्त्वम्: the principle/essence
• तत्त्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तत्त्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• प्रगृह्णन्ति: they grasp/accept
• प्रगृह्णन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ग्रह् (धातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद; उपसर्गः प्र-

• शेषम्: the remainder
• शेषम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शेष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (adverb of place)

• एव: indeed/only
• एव: Sambandha (Emphasis/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारण-अव्यय (emphatic particle)

• दृश्यते: is seen/appears
• दृश्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन, कर्मणि-प्रयोग (passive), आत्मनेपद

Speaker

Mahākāla

Visual Art Cues

Scene: A metaphysical visualization: subtle ‘powers’ as luminous currents within beings; from an offering, a bright essence is drawn upward by unseen forces while the physical remains on the altar.

Characters & Entities

• Mahākāla
• Pitṛs
• Devas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Ritual works by śakti: subtle recipients take the ‘tattva’ (essence), while the gross remainder remains—hence visible leftovers do not negate spiritual transfer.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is specified; the verse concludes a general explanation of ritual mechanics.

What ritualistic prescription is mentioned?

No new prescription; it affirms the principle that offerings should be made with faith, since essence-transfer occurs through śakti.