Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 39

योजनार्धप्रमाणानि भानि ह्रस्वं न विद्यते । भूमिलोकश्च भूर्लोकः पादगम्यः प्रकीर्तितः

yojanārdhapramāṇāni bhāni hrasvaṃ na vidyate | bhūmilokaśca bhūrlokaḥ pādagamyaḥ prakīrtitaḥ

జ్యోతిష్కముల ప్రమాణము అర్ధయోజనమని చెప్పబడింది; దానికంటే చిన్న ప్రమాణము లేదు. ఈ భూమిలోకమే ‘భూలోకము’ అని ప్రసిద్ధి, అది పాదగమ్యమని ప్రకటించబడింది.

yojanārdha-pramāṇānihaving the measure of half a yojana
yojanārdha-pramāṇāni:
Viśeṣaṇa (Adjectival qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootyojana (प्रातिपदिक) + ardha (प्रातिपदिक) + pramāṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषण—‘भानि’ इति विशेष्यस्य
bhāniluminaries (stars/planets)
bhāni:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootbhā (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
hrasvamshortness (diminution)
hrasvam:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roothrasva (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; भाववाचक—‘shortness’
nanot
na:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (negative particle)
vidyateexists / is found
vidyate:
Kriyā (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√vid (विद्, धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; भावे/कर्तरि—‘exists/is found’
bhūmi-lokaḥthe earth-world
bhūmi-lokaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootbhūmi (प्रातिपदिक) + loka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
caand
ca:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
bhūḥ-lokaḥBhūloka (the terrestrial world)
bhūḥ-lokaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootbhūḥ (प्रातिपदिक) + loka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; ‘भूर्लोकः’ = ‘भूः एव लोकः’
pāda-gamyaḥreachable on foot
pāda-gamyaḥ:
Viśeṣaṇa (Adjectival qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootpāda (प्रातिपदिक) + gamya (गम्य, √gam धातु से कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण—‘भूर्लोकः’ इति विशेष्यस्य; ‘पादेन गम्यः’
prakīrtitaḥis declared / is described
prakīrtitaḥ:
Kriyāviśeṣaṇa / Predicative (Predicate adjective/विधेय)
TypeAdjective
Rootpra-√kīrt (कीर्त्, धातु) → prakīrtita (कृदन्त, क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle)

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced from Māheśvara-khaṇḍa framing)

Scene: A schematic cosmic diagram: Bhūloka as a walkable plane beneath luminous bodies measured in fixed units; sages indicating measures with palm-leaf charts.

B
Bhūloka
B
Bhūmiloka
Y
Yojana

FAQs

It contrasts the humanly accessible earth with higher cosmic regions, implying that embodied life is the gateway for dharma and spiritual striving.

No specific tīrtha is named; ‘Bhūloka’ is described generally as the human realm.

None directly; the verse is descriptive of realms and measures.