Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 9
Devanagari script
तामसात्पंच जातानि तन्मात्राणि वुदुर्बुधाः । तन्मात्रेभ्यश्च भूतानि वेशेषाः पंच तद्भवाः
Transliteration
tāmasātpaṃca jātāni tanmātrāṇi vudurbudhāḥ | tanmātrebhyaśca bhūtāni veśeṣāḥ paṃca tadbhavāḥ
Translation
తామస అహంకారమునుండి ఐదు తన్మాత్రలు జన్మించాయని బుధులు చెప్తారు. ఆ తన్మాత్రల నుండే ఐదు భూతవిశేషాలు (స్థూలభూతాలు) వాటి కార్యరూపముగా ఉద్భవించాయి.
Word by Word
तामसात्from tamas (the tāmasa aspect)
तामसात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootतामस (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन
पञ्चfive
पञ्च:
Visheshana (विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपञ्च (अव्यय/संख्याशब्द)
Formअव्ययवत् संख्याविशेषण (indeclinable numeral)
जातानिborn, produced
जातानि:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootजन् (धातु) → जात (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषण
तन्मात्राणिthe tanmātras (subtle elements)
तन्मात्राणि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतत् + मात्रा (प्रातिपदिके)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन; तत्पुरुष-समास (तस्य मात्राः)
ऊदुःknew, understood
ऊदुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootविद् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद; रूपम्: ऊदुः (विद्)
बुधाःthe wise (sages)
बुधाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootबुध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन
तन्मात्रेभ्यःfrom the tanmātras
तन्मात्रेभ्यः:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootतन्मात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), बहुवचन; तत्पुरुष-समास
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
भूतानिelements (gross beings)
भूतानि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभूत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन
विशेषाःspecific (gross) forms
विशेषाः:
Apposition (समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootविशेष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन
पञ्चfive
पञ्च:
Visheshana (विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपञ्च (अव्यय/संख्याशब्द)
Formअव्ययवत् संख्याविशेषण (indeclinable numeral)
तद्भवाःborn from that
तद्भवाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् + भव (प्रातिपदिके)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन; तत्पुरुष-समास (तस्मात् भवाः = born of that)
Speaker
Nārada
Visual Art Cues
Scene: From a dark, dense tāmasa current emerge five subtle essences as translucent glyphs (sound, touch, form, taste, smell), which then crystallize into five gross elements—ether, air, fire, water, earth—forming a nascent cosmos.
Characters & Entities
T
TanmātrasB
BhūtasT
TamasFAQs
The material world is a graded emergence from subtle to gross; recognizing this hierarchy supports detachment and discernment (viveka).
None.
None.