Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 55

Devanagari script

विसर्जिताः सुराजग्मुः स्वानिस्वान्यालयानि च । शर्वो जगाम कैलासं स्कंधं वै सप्तमं गुहः

Transliteration

visarjitāḥ surājagmuḥ svānisvānyālayāni ca | śarvo jagāma kailāsaṃ skaṃdhaṃ vai saptamaṃ guhaḥ

Translation

విదాయమిచ్చబడిన దేవతలు తమ తమ లోకాలకు వెళ్లిరి. శర్వుడు (శివుడు) కైలాసానికి వెళ్లెను; గుహుడు (స్కందుడు) సప్తమ స్కంధమునకు ప్రయాణమయ్యెను।

Word by Word

• visarjitāḥ: having been dismissed
• visarjitāḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: vi-sṛj (धातु) + ta (कृत्-प्रत्यय)
• Form: क्त-प्रत्ययान्तः भूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle), पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्

• surāḥ: the gods
• surāḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: sura (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), बहुवचनम्

• jagmuḥ: went
• jagmuḥ: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: gam (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः (3rd), बहुवचनम्; परस्मैपदम्

• svāni: their own
• svāni: Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: sva (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), बहुवचनम्; विशेषणम् (ālayāni-विशेषणम्)

• svāni: each one’s own
• svāni: Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: sva (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; पुनरुक्तिः—'स्वानि स्वानि' (each to his own)

• ālayāni: abodes
• ālayāni: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ālaya (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), बहुवचनम्

• ca: and
• ca: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ca (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम् (and)

• śarvaḥ: Śarva (Śiva)
• śarvaḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: śarva (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्

• jagāma: went
• jagāma: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: gam (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः (3rd), एकवचनम्; परस्मैपदम्

• kailāsam: to Kailāsa
• kailāsam: Karma (Goal/कर्म-गति)
• Type: Noun
• Root: kailāsa (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्

• skaṃdham: Skanda
• skaṃdham: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: skaṃdha (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्

• vai: indeed
• vai: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: vai (अव्यय)
• Form: निश्चयार्थक-निपातः (emphatic particle)

• saptamam: the seventh
• saptamam: Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: saptama (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्; विशेषणम् (skaṃdham-विशेषणम्)

• guhaḥ: Guha (Skanda)
• guhaḥ: Karta (Apposition/कर्ता-समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: guha (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्; स्कन्दस्य नाम

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced from Māheśvara-khaṇḍa narrative frame)

Characters & Entities

• Surāḥ (Devas)
• Śarva (Śiva)
• Kailāsa
• Guha (Skanda)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine events conclude in harmony: the devas return to their stations, while Śiva and Skanda resume their cosmic roles—signaling order (ṛta) restored.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kailāsa is invoked as Śiva’s supreme abode; the verse also alludes to a ‘seventh Skandha/peak,’ a Purāṇic sacred-geography marker linked to Skanda.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; it is narrative closure preparing for the ensuing phalaśruti (merit statements).