Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 23
Devanagari script
ततोऽहं विस्मिताक्षीं च हिमवद्गिरिपुत्रिकाम् । मृदुवाण्या प्रत्यवोचमेहि बाले ममांतिकम्
Transliteration
tato'haṃ vismitākṣīṃ ca himavadgiriputrikām | mṛduvāṇyā pratyavocamehi bāle mamāṃtikam
Translation
అప్పుడు ఆశ్చర్యంతో విస్తరించిన నేత్రాలున్న హిమవంతుని కుమార్తెను చూసి, నేను మృదువాణితో పలికాను—“రా బిడ్డా, నా సమీపానికి రా.”
Word by Word
ततःthen
ततः:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रमवाचक-क्रियाविशेषण (then/thereafter)
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम; प्रथमा, एकवचन
विस्मिताक्षीम्(her) with astonished eyes
विस्मिताक्षीम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootविस्मित (कृदन्त/प्रातिपदिक) + अक्षि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; कर्मधारय: ‘विस्मिते अक्षिणी यस्याः’
चand
च:
Samuccaya (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक-निपात
हिमवत्-गिरि-पुत्रिकाम्the daughter of Himavat mountain
हिमवत्-गिरि-पुत्रिकाम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootहिमवत् (प्रातिपदिक) + गिरि (प्रातिपदिक) + पुत्रिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष: ‘हिमवतः गिरिपुत्रिका’ (पार्वती)
मृदुवाण्याwith a gentle voice
मृदुवाण्या:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमृदु (प्रातिपदिक) + वाणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; कर्मधारय: ‘मृद्वी वाणी’
प्रत्यवोचम्I replied/spoke to
प्रत्यवोचम्:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रति (उपसर्ग) + अव (उपसर्ग) + वच् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
एहिcome
एहि:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootइ (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
बालेO girl
बाले:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootबाल (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
ममmy
मम:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
अन्तिकम्near (to me), vicinity
अन्तिकम्:
Karman (Goal as object)
TypeNoun
Rootअन्तिक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; देशवाचक
Speaker
Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced for Māheśvarakhaṇḍa narrative context)
Visual Art Cues
Scene: A narrator (sage/ṛṣi figure) sees the Himalayan maiden with wide, astonished eyes and calls her softly: ‘Come, child, come near.’
Characters & Entities
P
PārvatīH
HimavatFAQs
Gentle speech and compassionate invitation are presented as dharmic qualities in sacred dialogue.
No tīrtha is referenced; the verse continues the interpersonal narrative.
None.