Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 61
Devanagari script
स हतो मुद्गरेणाथ शक्रकुञ्जर आहवे । जगाम पश्चात्पद्भ्यां च पृथिवीं भूधराकृतिः
Transliteration
sa hato mudgareṇātha śakrakuñjara āhave | jagāma paścātpadbhyāṃ ca pṛthivīṃ bhūdharākṛtiḥ
Translation
యుద్ధంలో ముద్గరప్రహారంతో శక్రుని కుంజరము తడబడెను; పర్వతాకారమైన ఆ గజము వెనుక వెనుక అడుగులు వేసుకుంటూ భూమిపై కూలిపోయెను।
Word by Word
सःhe/that one
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम
हतःstruck/defeated
हतः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootहन् (धातु) → हत (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past participle)
मुद्गरेणby/with a hammer
मुद्गरेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootमुद्गर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन
अथthen/thereupon
अथ:
Discourse connector (निपात)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय (अनन्तर/प्रस्तावार्थक)
शक्रकुञ्जरःIndra’s elephant
शक्रकुञ्जरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशक्र (प्रातिपदिक) + कुञ्जर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (शक्रस्य कुञ्जरः)
आहवेin battle
आहवे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootआहव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
जगामwent
जगाम:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
पश्चात्backwards
पश्चात्:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपश्चात् (अव्यय)
Formअव्यय (दिशा/कालवाचक; ‘backwards/after’)
पद्भ्याम्with (his) two feet
पद्भ्याम्:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootपद् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), द्विवचन
चand
च:
Discourse connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चयार्थक)
पृथिवीम्to the earth/ground
पृथिवीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
भूधराकृतिः(one) of mountain-like form
भूधराकृतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभूधर (प्रातिपदिक) + आकृति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; बहुव्रीहिः (भूधरस्य आकृतिः यस्य/या) — ‘mountain-like in form’
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages
Visual Art Cues
Scene: Airāvata, struck hard, reels and steps backward, each step heavier than the last, until the colossal, mountain-like body sinks down onto the earth amid dust and silence.
Characters & Entities
A
AirāvataŚ
Śakra (Indra)FAQs
Even the mighty can be shaken; power without steadiness is vulnerable before determined effort.
No tīrtha is mentioned; the focus is the unfolding of the conflict.
None; it is descriptive narration of battle.