Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 4
Devanagari script
शक्तेनोपेक्षितो नीचो मन्यते बलमात्मनः । तस्मान्न नीचं मतिमानुषेक्षेत कथंचन
Transliteration
śaktenopekṣito nīco manyate balamātmanaḥ | tasmānna nīcaṃ matimānuṣekṣeta kathaṃcana
Translation
బలవంతుడు ఉపేక్షిస్తే నీచుడు తనలోనే బలం ఉందని భావిస్తాడు; అందుచేత జ్ఞాని ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ నీచుణ్ణి నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు।
Word by Word
शक्तेनby the powerful (person)
शक्तेन:
Karana (Agent/means in passive sense/करण)
TypeNoun
Rootśakta (शक्त प्रातिपदिक; √śak क्त)
Formकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग; तृतीया (करण), एकवचन; ‘शक्तः’ = समर्थः (the capable one)
उपेक्षितःneglected/ignored
उपेक्षितः:
Karta (Predicate adjective of nīcaḥ/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootupa + √īkṣ (उप+ईक्ष् धातु; क्त)
Formकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे भूतकर्मणि (having been neglected)
नीचःa low person
नीचः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootnīca (नीच प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (कर्ता), एकवचन
मन्यतेthinks/considers
मन्यते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootman (मन् धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद; प्रथमपुरुष, एकवचन
बलम्strength
बलम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootbala (बल प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (कर्म), एकवचन
आत्मनःof himself
आत्मनः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootātman (आत्मन् प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन
तस्मात्therefore
तस्मात्:
Sambandha (Logical connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottad (तद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्यय; अपादानार्थक (ablatival adverb: therefore/from that)
नnot
न:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation particle)
नीचम्a low person
नीचम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootnīca (नीच प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया (कर्म), एकवचन
मतिमान्a wise person
मतिमान्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootmatimat (मतिमत् प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (कर्ता), एकवचन; गुणवाचक (the wise one)
उपेक्षेतshould ignore/overlook
उपेक्षेत:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootupa + √īkṣ (उप+ईक्ष् धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन
कथंचनin any way at all
कथंचन:
Sambandha (Adverbial modifier/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootkathaṃcana (कथंचन अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक/निषेधबलवर्धक (adverb: in any way/at all)
Speaker
Indra (within Nārada’s narration)
Visual Art Cues
Scene: Indra delivers a crisp aphorism; a symbolic vignette shows a small, dark figure (the ‘base man’) swelling with pride when left unchallenged, contrasted with the steady, luminous figure of the strong.
Characters & Entities
I
IndraV
ViṣṇuFAQs
Dharma requires alertness; tolerating or ignoring wrongdoing can embolden it.
None is mentioned; the passage is ethical instruction rather than sthala-māhātmya.
None.