Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 161
Devanagari script
रथं मातलिना युक्तं तप्तहेमपरिष्कृतम् । चतुर्योजनविस्तीर्णं सिद्धसंघपरिष्कृतम्
Transliteration
rathaṃ mātalinā yuktaṃ taptahemapariṣkṛtam | caturyojanavistīrṇaṃ siddhasaṃghapariṣkṛtam
Translation
మాతలిచే యుక్తమైన ఆ రథము తప్త స్వర్ణంతో అలంకృతమై ఉండెను. నాలుగు యోజనాల విస్తీర్ణముతో, సిద్ధసంఘములచే శోభింపబడి మహిమాన్వితమై నిలిచెను।
Word by Word
रथम्chariot
रथम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन
मातलिनाby Mātali
मातलिना:
Karaṇa (Agent-instrument/करण)
TypeNoun
Rootमातलि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया, एकवचन; करण/कर्तृकरण (agent in instrumental)
युक्तम्yoked/arranged
युक्तम्:
Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootयुज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; ‘रथम्’ विशेषण
तप्त-हेम-परिष्कृतम्adorned with refined gold
तप्त-हेम-परिष्कृतम्:
Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootतप्त (प्रातिपदिक/कृदन्त) + हेम (प्रातिपदिक) + परि + कृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष (adorned with heated/refined gold)
चतुर्-योजन-विस्तीर्णम्spread over four yojanas
चतुर्-योजन-विस्तीर्णम्:
Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootचतुर् (संख्या-प्रातिपदिक) + योजन (प्रातिपदिक) + विस्तीर्ण (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; द्विगु-समास (चतुर्योजनम् प्रमाणम् यस्य)
सिद्ध-संघ-परिष्कृतम्adorned by hosts of Siddhas
सिद्ध-संघ-परिष्कृतम्:
Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootसिद्ध (प्रातिपदिक) + संघ (प्रातिपदिक) + परि + कृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष (adorned by the assembly of Siddhas)
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa context)
Visual Art Cues
Scene: Indra’s immense chariot, yoked by Mātali, gleaming with heated refined gold, four yojanas wide, surrounded by hovering Siddhas showering praise and auspicious signs.
Characters & Entities
M
MātaliS
SiddhasFAQs
Divine order (deva-sāhāyya) manifests with splendor and disciplined support when the protection of the worlds is at stake.
No specific tīrtha is referenced; the verse describes celestial preparations.
None.