Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 131
Devanagari script
असंभ्रमाभिर्भार्याभिः सह नृत्यद्भिरुद्धता । काचित्पत्नी प्रकुपिता गजकुंभांतमौक्तिकैः
Transliteration
asaṃbhramābhirbhāryābhiḥ saha nṛtyadbhiruddhatā | kācitpatnī prakupitā gajakuṃbhāṃtamauktikaiḥ
Translation
ఒక భార్య కోపంతో రగిలి ఉన్మత్తంగా మారింది; నియంత్రణలేని స్త్రీలతో కలిసి నర్తిస్తూ, గజకుంభాంతర ముత్యాలతో అలంకరించబడింది।
Word by Word
असंभ्रमाभिःwith unflustered (fearless)
असंभ्रमाभिः:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootअ + संभ्रम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; ‘असंभ्रमा’ = निर्भया/अविह्वला; Instrumental plural feminine
भार्याभिःwith wives
भार्याभिः:
Sahārtha (Accompaniment/सह)
TypeNoun
Rootभार्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; Instrumental plural
सहtogether with
सह:
Sahārtha (Accompaniment/सह)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formसहयोगार्थक-अव्यय; postposition governing तृतीया
नृत्यद्भिःwith dancing (ones)
नृत्यद्भिः:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Root√नृत् (धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ), तृतीया, बहुवचन; ‘नृत्यत्’ = dancing; Instrumental plural
उद्धताexcited, frenzied
उद्धता:
Karta-samānādhikaraṇa (Predicate adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउद्धत (कृदन्त; √हन्/√धू?; रूढ्यर्थे ‘उद्धत’ = उन्मत्त/उत्कट)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Nominative singular feminine
काचित्a certain
काचित्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootक + चित् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अनिश्चितवाचक-सर्वनाम; Nominative singular feminine
पत्नीwife
पत्नी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपत्नी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Nominative singular
प्रकुपिताenraged
प्रकुपिता:
Karta-samānādhikaraṇa (Predicate adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्र + कुपित (कृदन्त; √कुप् क्रोधे)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; past passive participle; Nominative singular feminine
गजकुम्भान्तमौक्तिकैःwith pearls from the temples (forehead-globes) of elephants
गजकुम्भान्तमौक्तिकैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootगज + कुम्भ + अन्त + मौक्तिक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; ‘गजकुम्भान्ते (कपोलस्थाने) मौक्तिकानि’ इति; Instrumental plural
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced from Māheśvara-khaṇḍa context)
Visual Art Cues
Scene: A furious wife, adorned with large lustrous pearls likened to those from an elephant’s temple, dances wildly among other unrestrained women; the background hints at battlefield chaos.
Characters & Entities
W
Women (bhāryāḥ)E
Elephant (gaja)FAQs
It portrays uncontrolled passion and agitation as a mark of disorder—an implicit warning that dharma requires restraint and clarity.
No specific tirtha is mentioned in this verse.
None.