Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 19

Devanagari script

नैतदस्ति बलं व्यक्तं यत्राशीर्यत सा गदा । तां हरिः पतितां दृष्ट्वा अस्थाने प्रार्थनामिव

Transliteration

naitadasti balaṃ vyaktaṃ yatrāśīryata sā gadā | tāṃ hariḥ patitāṃ dṛṣṭvā asthāne prārthanāmiva

Translation

‘ఆ గద చూర్ణమైన చోట స్పష్టమైన బలం నిలువదు.’ పడిపోయిన దానిని చూచి హరి దానిని అనుచితస్థానంలో చేసిన ప్రార్థనవలె భావించెను।

Word by Word

• न: not
• न: Kriya-pratiṣedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-निपात (negation particle)

• एतत्: this
• एतत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (nom. sg.)

• अस्ति: is / exists
• अस्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

• बलम्: strength
• बलम्: Pradhana (Predicate/विशेष्य)
• Type: Noun
• Root: बल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अत्र प्रथमा (predicate nominative)

• व्यक्तम्: manifest / evident
• व्यक्तम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: व्यक्त (प्रातिपदिक/कृदन्त-रूप)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (manifest/clear)

• यत्र: where
• यत्र: Sambandha (Relative/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)
• Form: सम्बन्धबोधक अव्यय (relative adverb: where/when)

• आशीर्यत: was shattered / broke
• आशीर्यत: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-शॄ (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect), आत्मनेपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन; कर्मणि/भावे प्रयोग-सदृश (was shattered/broken)

• सा: that (she/it)
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (fem. nom. sg.)

• गदा: mace
• गदा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गदा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (nom. sg.)

• ताम्: her/it (that mace)
• ताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (acc. sg.)

• हरिः: Hari (Viṣṇu)
• हरिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (nom. sg.)

• पतिताम्: fallen
• पतिताम्: Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पत् (धातु) + क्त (प्रत्यय)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्म-विशेषण (fallen)

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: दृश् (धातु) + क्त्वा
• Form: क्त्वान्त अव्यय (gerund); पूर्वक्रिया (having seen)

• अस्थाने: in an improper place / out of place
• अस्थाने: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अस्थान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन (loc. sg.)

• प्रार्थनाम्: a request / entreaty
• प्रार्थनाम्: Upamana (Object of comparison/उपमान-उपमेय)
• Type: Noun
• Root: प्रार्थना (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (acc. sg.)

• इव: like / as if
• इव: Upama (Simile marker/उपमा)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: उपमा-निपात (particle of comparison)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (deduced)

Visual Art Cues

Scene: The shattered/fallen mace lies on the ground; Hari (Viṣṇu) looks upon it with a calm, discerning gaze, as if judging a misplaced offering.

Characters & Entities

• Hari
• Gadā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Power without proper place, method, and dharmic alignment becomes ineffective—like a prayer made without fitness or right context.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is specified; the verse uses ethical comparison rather than sacred geography.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual is prescribed; the verse indirectly teaches appropriateness (deśa-kāla-pātra) in spiritual acts like prayer.