Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 57
Devanagari script
दैत्येंद्रो राक्षसेन्द्रेण क्षितिकंपेनगो यथा । स सुहूर्तात्समाश्वास्य मत्वा तं दुर्जयं रणे
Transliteration
daityeṃdro rākṣasendreṇa kṣitikaṃpenago yathā | sa suhūrtātsamāśvāsya matvā taṃ durjayaṃ raṇe
Translation
రాక్షసేంద్రుని దెబ్బకు దైత్యేంద్రుడు భూకంపంతో కదిలిన పర్వతంలా కంపించాడు. క్షణంలో శ్వాస సర్దుకుని అతడిని యుద్ధంలో దుర్జయుడని భావించాడు.
Word by Word
दैत्येन्द्रःthe lord of the Daityas
दैत्येन्द्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदैत्य-इन्द्र (प्रातिपदिक; दैत्य + इन्द्र)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
राक्षसेन्द्रेणby the lord of the Rakṣasas
राक्षसेन्द्रेण:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootराक्षस-इन्द्र (प्रातिपदिक; राक्षस + इन्द्र)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन
क्षितिकम्पेनby an earth-tremor
क्षितिकम्पेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootक्षिति-कम्प (प्रातिपदिक; क्षिति + कम्प)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; उपमान-हेतु (cause of comparison)
इवas if
इव:
Sambandha (Comparison marker)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमानवाचक-निपात (comparative particle)
अङ्गःa mountain
अङ्गः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअङ्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
यथाjust as
यथा:
Sambandha (Comparison marker)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formउपमानवाचक-अव्यय (as/just as)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सुहूर्तात्after a short time
सुहूर्तात्:
Apadana (Ablative/अपादान)
TypeNoun
Rootसु-हूर्त (प्रातिपदिक; सु + हूर्त)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन; कालवाचक—'after a short while'
समाश्वास्यhaving regained composure
समाश्वास्य:
Purvakala-kriya (Prior action)
TypeVerb
Rootसम्-आ-श्वस् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), 'having recovered breath/comforted oneself'; उपसर्ग: सम्-आ-
मत्वाhaving considered
मत्वा:
Purvakala-kriya (Prior action)
TypeVerb
Rootमन् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), 'having thought/considered'
तम्him
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
दुर्जयम्hard to conquer
दुर्जयम्:
Karma (Object qualifier)
TypeAdjective
Rootदुर्-ज्य (प्रातिपदिक; दुर् + जय)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण—तम्
रणेin battle
रणे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootरण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages (deduced)
Visual Art Cues
Scene: The daitya king, shaken like a mountain in an earthquake, steadies himself—feet braced, chest heaving—eyes narrowing as he judges the rākṣasa’s near-invincibility.
Characters & Entities
D
DaityaR
RākṣasaFAQs
Pride gives way to realism when confronted by superior strength; discernment (viveka) begins when one recognizes true power in the field of action.
No tīrtha is referenced in this battle verse.
None.