Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 41
Devanagari script
तान्प्रमथ्याथ नियुतं मुकुटं तं स्वके रथे । समारोप्यामररिपुर्जित्वा धनदमाहवे
Transliteration
tānpramathyātha niyutaṃ mukuṭaṃ taṃ svake rathe | samāropyāmararipurjitvā dhanadamāhave
Translation
వారిని నాశనం చేసి దేవశత్రువు ఆ అమూల్య మకుటాన్ని తన రథంపై అధిరోహింపజేసి, యుద్ధంలో ధనదుడు (కుబేరుడు)ను జయించాడు।
Word by Word
तान्them
तान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), बहुवचन; सर्वनाम-रूप (masc. acc. pl.)
प्रमथ्यhaving crushed
प्रमथ्य:
Kriya (Gerundial action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-मथ् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्यय-प्रयोग; ‘having crushed/tormented’
अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse connector)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/आरम्भसूचक (then/thereupon)
नियुतम्a myriad/ten-thousand (measure)
नियुतम्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootनियुत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (neut. acc. sg.)
मुकुटम्crown
मुकुटम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमुकुट (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (neut. acc. sg.)
तम्that (it/him)
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम-रूप (acc. sg.)
स्वकेin his own
स्वके:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootस्वक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; विशेषण (masc. loc. sg.)
रथेchariot
रथे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (masc. loc. sg.)
समारोप्यhaving placed (it) on
समारोप्य:
Kriya (Gerundial action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-आ-रुह्/रोप् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्यय-प्रयोग; ‘having mounted/placed upon’
अमररिपुःenemy of the gods
अमररिपुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअमर + रिपु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘अमराणां रिपुः’) (masc. nom. sg.)
जित्वाhaving conquered
जित्वा:
Kriya (Gerundial action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootजि (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्यय-प्रयोग; ‘having conquered’
धनदम्Dhanada (Kubera)
धनदम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootधनद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (masc. acc. sg.); ‘Kubera’
आहवेin battle
आहवे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootआहव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (masc. loc. sg.)
Speaker
Sūta (Lomaharṣaṇa) addressing the sages (deduced)
Visual Art Cues
Scene: A fierce asura champion stands victorious amid shattered ranks, lifting a priceless crown and placing it upon his chariot-banner while Kubera is shown being overcome in the melee.
Characters & Entities
A
Amararipu (Dānava)K
Kubera (Dhanada)M
Mukuṭa (crown)FAQs
Possessions and power can be seized when protection fails; purāṇic dharma stresses reliance on righteousness over mere wealth.
No tīrtha is specified in this verse.
None.