Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 14

Devanagari script

चिच्छेद लीलया तांश्च दैत्यः क्रोधीव सद्वचः । निष्फलांस्तांस्ततो दृष्ट्वा बाणान्क्रुद्धो धनाधिपः

Transliteration

ciccheda līlayā tāṃśca daityaḥ krodhīva sadvacaḥ | niṣphalāṃstāṃstato dṛṣṭvā bāṇānkruddho dhanādhipaḥ

Translation

దైత్యుడు ఆ బాణాలను లీలగా ఛేదించాడు—కోపిష్టి మనిషి సద్బోధను కఠినంగా త్రుంచినట్లుగా. తన బాణాలు వ్యర్థమయ్యాయని చూసి ధనాధిపుడు క్రోధించాడు.

Word by Word

• ciccheda: cut (to pieces)
• ciccheda: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: chid (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्

• līlayā: playfully; with ease
• līlayā: Karana (Manner/means/करण)
• Type: Noun
• Root: līlā (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, तृतीया (Instrumental/करण), एकवचनम्

• tān: those (arrows)
• tān: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्गः, द्वितीया, बहुवचनम्

• ca: and
• ca: Samuccaya (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: ca (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्ययम्

• daityaḥ: the demon
• daityaḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: daitya (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्

• krodhī: angry
• krodhī: Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: krodhin (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; ‘दैत्यः’ इति विशेषणम्

• iva: as if/like
• iva: Upamana-marker (Simile/उपमान)
• Type: Indeclinable
• Root: iva (अव्यय)
• Form: उपमानवाचक-अव्ययम्

• sadvacaḥ: good words/speech
• sadvacaḥ: Upamana (Standard of comparison/उपमान)
• Type: Noun
• Root: sat (प्रातिपदिक) + vacas (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारयसमासः (‘सत् वचः’ = good speech/words), नपुंसकलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; उपमानपदं (simile term)

• niṣphalān: fruitless/ineffective
• niṣphalān: Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: niṣphala (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया, बहुवचनम्; ‘तान्/बाणान्’ इति विशेषणम्

• tān: those
• tān: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्गः, द्वितीया, बहुवचनम्

• tataḥ: then/thereupon
• tataḥ: Kriya-visheṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: tataḥ (अव्यय)
• Form: अव्ययम् (adverb: thereafter/from that)

• dṛṣṭvā: having seen
• dṛṣṭvā: Hetu/पूर्वकर्म (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: dṛś (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्तः (gerund)

• bāṇān: arrows
• bāṇān: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: bāṇa (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया, बहुवचनम्

• kruddhaḥ: angered
• kruddhaḥ: Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: krudh (धातु) + kta (क्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्तः, पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; ‘धनाधिपः’ इति विशेषणम्

• dhanādhipaḥ: the lord of wealth (Kubera)
• dhanādhipaḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: dhana (प्रातिपदिक) + adhipa (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषसमासः (‘धनस्य अधिपः’), पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa style)

Visual Art Cues

Scene: Kujaṃbha slices Kubera’s incoming arrows mid-air with casual mastery; the broken shafts scatter like splinters. Kubera’s face tightens, eyes redden, anger rising as he sees his attack fail.

Characters & Entities

• Daitya
• Dhanādhipa (Kubera)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Anger makes even good counsel ineffective; the verse warns that krodha destroys discernment just as weapons are made futile.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named in this verse; it is part of a martial narrative within the Kaumārikākhaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; this verse focuses on the battle episode and a dharmic simile about anger.