Home›Skanda Purana›Mahesvara Khanda›Kaumarika Khanda›Adhyaya 15›Shloka 62
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 62

Devanagari script

एवं स्वकाद्बाहुबलात्स दैत्यः संप्राप्य राज्यं परिमोदमानः । कदाचिदाभाष्य जगाद मंत्रिणः प्रोद्धृत्तसर्वांगबलेन दर्पितः

Transliteration

evaṃ svakādbāhubalātsa daityaḥ saṃprāpya rājyaṃ parimodamānaḥ | kadācidābhāṣya jagāda maṃtriṇaḥ proddhṛttasarvāṃgabalena darpitaḥ

Translation

ఇలా తన స్వబాహుబలంతో ఆ దైత్యుడు రాజ్యాన్ని పొందీ పరమానందించాడు. తరువాత పెరిగిన సర్వాంగబలంతో గర్వించి, ఒకనాడు మంత్రులను సంబోధించి పలికెను।

Word by Word
evaṃthus
evaṃ:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootevaṃ (अव्यय)
Formरीति/प्रकार-अव्यय (adverb of manner)
svakātfrom his own (side/resources)
svakāt:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootsvaka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन
bāhu-balātfrom the strength of his arms
bāhu-balāt:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootbāhu (प्रातिपदिक) + bala (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (बाहोः बलम्)
saḥhe
saḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
daityaḥthe demon
daityaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootdaitya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
saṃprāpyahaving obtained
saṃprāpya:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Root√āp (धातु; आप्नोति) with सम्-उपसर्ग; ल्यप् (क्त्वा-प्रत्यय)
Formक्त्वान्त अव्यय-भाव (gerund/absolutive); सम्+√āp → संप्राप्य
rājyamkingdom, sovereignty
rājyam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootrājya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
parimodamānaḥrejoicing greatly
parimodamānaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Root√mud (धातु; हर्षे) with परि-उपसर्ग; शानच्-प्रत्यय (वर्तमान कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; वर्तमानकाले शानच् (present active participle)
kadācitonce, at some time
kadācit:
Sambandha (Temporal/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootkadācit (अव्यय)
Formकाल-अव्यय (adverb of time)
ābhāṣyahaving addressed/spoken to
ābhāṣya:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Root√bhāṣ (धातु; भाषणे) with आ-उपसर्ग; ल्यप् (क्त्वा)
Formक्त्वान्त अव्यय-भाव (gerund); आ+√bhāṣ → आभाष्य
jagādasaid
jagāda:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√gad (धातु; वदने)
Formलिट्-लकार (परोक्ष/परफेक्ट), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
maṃtriṇaḥministers, counselors
maṃtriṇaḥ:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootmaṃtrin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), बहुवचन
proddhṛtta-sarva-aṅga-balenaby (his) fully aroused bodily strength
proddhṛtta-sarva-aṅga-balena:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootproddhṛtta (कृदन्त; √dhṛ धारणे/उद्धरणे, प्र+उद्+क्त) + sarva (प्रातिपदिक) + aṅga (प्रातिपदिक) + bala (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (सर्वाङ्गबलम्; तेन प्रोद्धृत्तेन/उत्कटेन)
darpitaḥarrogant, puffed up
darpitaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootdarpita (कृदन्त; √dṛp गर्वे, क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त विशेषणम् (daityaḥ)
Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta), implied

Visual Art Cues

Scene: The daitya, newly enthroned, leans forward with confident posture, addressing ministers in council; his body language shows swollen pride and restless energy.

Characters & Entities
D
Daitya
M
Ministers (Mantriṇaḥ)

FAQs

Power gained by force often matures into arrogance; the Purāṇic ethic warns that pride (darpa) precedes collapse when dharma is ignored.

No tīrtha is referenced in this verse.

None.

←Previous Verse
Next Verse→